Το 1986 το συγκρότημα Queen κυκλοφόρησε το τραγούδι Who Wants to Live Forever (Ποιος θέλει να ζήσει για πάντα). Σαράντα χρόνια μετά, ο τίτλος συνεχίζει να αποτελεί πρόκληση, αλλά επί του παρόντος μόνο για τους πλούσιους και ισχυρούς του πλανήτη. Στο ντοκιμαντέρ του Netflix Don’t Die: The Man Who Wants to Live Forever, (Μην Πεθάνεις: Ο άνθρωπος που θέλει να ζήσει για πάντα) παρακολουθούμε όλες τις πειραματικές μεθόδους που εφαρμόζει ο 47χρονος δισεκατομμυριούχος Bryan Johnson προκειμένου να αναστρέψει τη βιολογική γήρανση. Με βάση ένα αυστηρό πρόγραμμα και συγκεκριμένο τρόπο ζωής, ο Johnson ξοδεύει πάνω από 2 εκατομμύρια δολάρια τον χρόνο για να γίνει ξανά 18 ετών. Με τη βοήθεια συμβούλου μακροζωίας ακολουθεί, μεταξύ άλλων, γονιδιακή θεραπεία που δεν έχει εγκριθεί από τον Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA) και είναι διαθέσιμη μόνο στην Ονδούρα και το Ντουμπάι, ενώ λέγεται πως υποβάλλεται σε μετάγγιση πλάσματος από τον έφηβο γιο του.
ΣΤΟ ΚΥΝΗΓΙ ΤΗΣ ΜΑΚΡΟΖΩΙΑΣ
Οι σημαντικές ανακαλύψεις στην έρευνα για τη γήρανση, οδηγούν δισεκατομμυριούχους όπως ο ιδρυτής της Amazon, Jeff Bezos, και ο δημιουργός του Facebook, Mark Zuckerberg, να επενδύσουν εκατομμύρια για να βοηθήσουν στην εξεύρεση τρόπων παράτασης της ανθρώπινης ζωής. Κι αυτό όχι από αλτρουισμό. Τα κίνητρα είναι καθαρά οικονομικά, αφού μιλάμε για τo μεγάλο στοίχημα του αιώνα: Ποιος θα ανακαλύψει πρώτος τον τρόπο να παραμείνουμε νέοι.
Το 2021, ο Bezos φέρεται να επένδυσε στη νεοσύστατη Altos Labs, μια βιοτεχνολογική εταιρεία που επικεντρώνεται στην κυτταρική αναζωογόνηση μέσω της ενεργοποίησης τεσσάρων γονιδίων. Η μέθοδος αυτή έχει αποδειχθεί ότι επαναφέρει τα γηρασμένα κύτταρα σε μια πιο νεανική κατάσταση. Ο Larry Ellison, συνιδρυτής της Οracle, η οποία ειδικεύεται σε cloud αποθήκευσης δεδομένων στο διαδίκτυο, έχει δωρίσει 370 εκατομμύρια δολάρια σε έρευνα κατά της γήρανσης. Τέλος, οι συνιδρυτές της Google, Sergey Brin και Larry Page, έχουν συστήσει την εταιρεία βιοτεχνολογίας Calico για την έρευνα κατά της γήρανσης, η οποία επιδιώκει να επιβραδύνει ή να αντιστρέψει ασθένειες που σχετίζονται με την ηλικία, όπως η νόσος Αλτσχάιμερ και ο διαβήτης.
Στο παιχνίδι μπαίνουν και οι σταρ. Σήμερα το ζητούμενο για τους διάσημους του πλανήτη είναι η επιβράδυνση του βιολογικού ρολογιού, η ανακάλυψη του μυστικού της μακροζωίας, της παντοτινής νεότητας. Οι Matt Damon, Pedro Pascal, Kevin Hart και Zac Efron είναι ήδη επενδυτές της Function Health, η οποία προσφέρει εξατομικευμένες υπηρεσίες υγείας και δημιουργήθηκε από τον υποστηρικτή της Functional Medicine (Λειτουργικής Ιατρικής) Mark Hyman MD. Με δεδομένο ότι η Λειτουργική Ιατρική βασίζεται στην εύρεση και την αντιμετώπιση της βασικής αιτίας των ασθενειών, αντί να περιορίζεται στη διαχείριση των συμπτωμάτων, τα μέλη έχουν πρόσβαση σε ετήσιο πακέτο που περιλαμβάνει πάνω από 160 εργαστηριακές εξετάσεις, προηγμένες αξονικές και μαγνητικές τομογραφίες. Στη συνέχεια, κλινικοί γιατροί και ερευνητές εξετάζουν κάθε αποτέλεσμα και επισημαίνουν προβλήματα, εντοπίζοντας τυχόν ασθένειες και μελλοντικούς κινδύνους. Όλα τα παραπάνω εξηγούν την αυξανόμενη δημοτικότητα της μαγνητικής τομογραφίας ολόκληρου του σώματος (full body scan) Prenuvo που έγινε διάσημη τα τελευταία δύο χρόνια από τις Gwyneth Paltrow, Kate Hudson και Cindy Crawford, με την Kim Kardashian να γράφει ενθουσιασμένη σε ανάρτησή της στο Instagram: "Η σάρωση ολόκληρου του σώματος Prenuvo έχει τη δυνατότητα να ανιχνεύει τον καρκίνο και ασθένειες όπως τα ανευρύσματα στα πρώτα τους στάδια, πριν εμφανιστούν τα συμπτώματα. Ήταν σαν να έκανα μια μαγνητική τομογραφία για μία ώρα χωρίς ακτινοβολία".
ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΜΟΝΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΙΤ;
Ο Niko Argento είναι ιδρυτής της Members Only Health, μιας ιδιωτικής εταιρείας εξατομικευμένων και κατ' οίκον υπηρεσιών υγείας με έδρα τις ΗΠΑ, η οποία ειδικεύεται στην προληπτική ιατρική. Ο ίδιος και η ομάδα του προσφέρουν σε πλούσιους και διάσημους πελάτες ένα ολοκληρωμένο μενού à la carte από εγχύσεις βιταμινών έως εξατομικευμένες θεραπείες αίματος με πλάσμα, γνωστές ως PRP. Πρόκειται για μεθόδους που χρησιμοποιούν το πλάσμα του ίδιου του ασθενούς, πλούσιο σε αιμοπετάλια και αυξητικούς παράγοντες, για να διεγείρουν την αναγέννηση των ιστών. Μέσω ιδιωτικής νοσοκόμας, ο Argento προμηθεύει στους πελάτες του οτιδήποτε χρειάζονται: βλαστοκύτταρα, ενδοφλέβιες ενέσεις, πεπτίδια, εγχύσεις με DNA σολομού (PDRN), ένα δημοφιλές συστατικό στην αισθητική ιατρική. Για περίπου 250.000 δολάρια τον χρόνο, ο Argento παρεμβαίνει στο αίμα πάμπλουτων σταρ του Χόλιγουντ, προσωπικοτήτων της Silicon Valley και της Wall Street, αλλά και μελών βασιλικών οικογενειών. "Η πλειονότητα των πελατών από τον χώρο του θεάματος και της ψυχαγωγίας υποβάλλονται σε αυτές τις θεραπείες με στόχο να παραμείνουν υγιείς και στην κορυφή", εξηγεί ο Argento στο Vanity Fair.
Οι θεραπείες μακροζωίας, λοιπόν, είναι προνόμιο μόνο της ελίτ; "Για την ώρα πιθανότατα ναι, όπως άλλωστε συμβαίνει με κάθε νέα ιατρική μέθοδο και τεχνολογία", εξηγεί ο ενδοκρινολόγος, φυσιολόγος, ακαδημαϊκός-ομότιμος καθηγητής Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ και πρόεδρος του Ελληνικού Ινστιτούτου Παστέρ, Γιώργος Χρούσος, και συνεχίζει: "Οι πρώτες μορφές "θεραπειών μακροζωίας” θα είναι ακριβές και απρόσιτες στους πολλούς. Όμως, ιστορικά, οι ιατρικές καινοτομίες —από τα εμβόλια μέχρι τη Γονιδιωματική— σταδιακά γίνονται προσιτές σε όλους. Ωστόσο, η πραγματική πρόκληση για το ευρύ κοινό σήμερα δεν είναι μόνο η τεχνολογία, αλλά η μείωση των κοινωνικών ανισοτήτων που ήδη επηρεάζουν το προσδόκιμο ζωής. Η μακροζωία δεν θα πρέπει να είναι προνόμιο λίγων, αλλά μέρος μιας συνολικής πολιτικής για υγεία και ευημερία για όλους".
Η ψυχολόγος PhDc Μαρία Βασιλική Οσάνα προσθέτει: "Η τεχνολογία της μακροζωίας, όπως αναπτύσσεται, ανήκει σε ελάχιστους. Δεν μπορούμε να μιλάμε για "νίκη απέναντι στη γήρανση” όταν αυτή είναι διαθέσιμη μόνο σε ανθρώπους με τεράστιους πόρους. Η ανισότητα δεν είναι μόνο οικονομικό ζήτημα, γίνεται υπαρξιακό όταν κάποιοι μπορούν να παρατείνουν τον χρόνο της ζωής τους και άλλοι όχι. Μιλάμε για έναν νέο διαχωρισμό: όχι μόνο πλούσιοι Vs φτωχοί, αλλά μακρόβιοι Vs "θνητοί”. Το κυνήγι με έπαθλο την επιμήκυνση της ζωής, όπως εξελίσσεται σήμερα, απαιτεί κάτι που δεν έχουν όλοι: χρόνο, τεράστια χρηματικά ποσά και πρόσβαση σε εξειδικευμένα συστήματα υγείας. Πρόκειται για διαδικασίες που χρειάζονται συνεχείς εξετάσεις, ακριβό εξοπλισμό, ιδιωτικές κλινικές και ομάδες ειδικών που παρακολουθούν κάθε λεπτομέρεια του σώματος, κάτι που αυτομάτως αποκλείει την πλειονότητα των ανθρώπων. Πέρα από το οικονομικό, υπάρχει και ένα βαθύτερο ζήτημα: Ο απόλυτος έλεγχος πάνω στο σώμα, στον χρόνο και στην υγεία είναι προνόμιο όσων μπορούν να αγοράσουν ασφάλεια, προβλέψεις και "εγγυήσεις”".
ΤΙ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΠΑΕΙ ΣΤΡΑΒΑ;
Μετάγγιση πλάσματος, γονιδιακές θεραπείες χωρίς έγκριση από τους αρμόδιους φορείς, δισεκατομμυριούχοι που γίνονται εκούσια πειραματόζωα. Όλα μοιάζουν να έχουν βγει από ταινία επιστημονικής φαντασίας, όμως πόσο επικίνδυνα μπορούν να αποβούν για την υγεία; "Όσο και αν ακούγεται περίεργο, πιο πολύ ανησυχώ για τη γονιδιακή θεραπεία παρά για τη μετάγγιση πλάσματος. Η τελευταία, αν και δεν έχει εγκριθεί γι' αυτή τη χρήση, είναι κάτι που στην ιατρική εφαρμόζουμε εδώ και δεκαετίες και, εφόσον τηρηθούν οι κανόνες μετάγγισης, είναι μια σχετικά ασφαλής μέθοδος", εξηγεί ο καθηγητής και διεθνώς αναγνωρισμένος ιατρικός γενετιστήςενδοκρινολόγος Κωνσταντίνος Στρατάκης, και συνεχίζει: "Βεβαίως, επαναλαμβάνω ότι δεν είναι εγκεκριμένη γι' αυτή τη χρήση και επί του παρόντος δεν μπορούμε να τη στηρίξουμε ως αντιγηραντική θεραπεία (αυτό μπορεί να αλλάξει στο μέλλον). Ανησυχώ για τη γονιδιακή θεραπεία επειδή η ασφάλεια κάθε τέτοιας μεθόδου πρέπει να κατοχυρωθεί με χρόνια μελετών. Αλίμονο αν τέτοιες μη εγκεκριμένες θεραπείες δοθούν σε ασθενείς. Οι επιπτώσεις μπορεί να είναι τραγικές, από πρόκληση σημαντικών άμεσων επιπλοκών (εγκεφαλικά, αιμορραγίες κ.λπ.) μέχρι τη δημιουργία καρκίνων".
Έντονες επιφυλάξεις έχει και ο κος Χρούσος: "Προς το παρόν οι πρακτικές μετάγγισης πλάσματος βρίσκονται εκτός του πλαισίου της τεκμηριωμένης ιατρικής και ενέχουν σοβαρούς κινδύνους. Δεν έχει αποδειχθεί ότι η μετάγγιση πλάσματος από νεότερα άτομα στον άνθρωπο επιβραδύνει τη γήρανση και μπορεί να προκαλέσει λοιμώξεις, αλλεργικές αντιδράσεις και ανοσολογικές επιπλοκές. Επίσης, παρόλο που κάποιες γονιδιακές θεραπείες σε πειραματόζωα έχουν σαφώς επιτύχει αναστροφή της γήρανσης, υπάρχουν σε χρήση μη εγκεκριμένες γονιδιακές θεραπείες στον άνθρωπο οι οποίες δεν έχουν δοκιμαστεί επαρκώς και είναι πιθανόν επικίνδυνες. Ενδέχεται να ενεργοποιήσουν καρκινογόνες οδούς ή να προκαλέσουν μη αναστρέψιμες βλάβες, αφού δεν έχουν περάσει τους απαραίτητους ελέγχους ασφάλειας. Προς το παρόν, πρόκειται για παρεμβάσεις υψηλού ρίσκου χωρίς αποδεδειγμένο όφελος στον άνθρωπο".
Για τον κο Στρατάκη "η ιατρική έχει κάνει τεράστιες προόδους στην κατανόηση του μηχανισμού της γήρανσης. Η επιμήκυνση του προσδόκιμου ζωής είναι γεγονός, αφού από τα 70-75 έτη στη δεκαετία του ‘60, σήμερα έχει διαμορφωθεί στα 80-85 έτη, ενώ για όσους γεννιούνται τώρα είναι σχεδόν σίγουρο πως θα κυμανθεί ανάμεσα στα 90 και 100 έτη. Το αν κάποια μέρα θα ξεπεράσουμε το βιολογικό όριο των 120-130, είναι συζητήσιμο". "Αυτή τη στιγμή, δεν μπορούμε να "νικήσουμε” τη γήρανση. Το μόνο που μπορούμε να κάνουμε είναι να την επιβραδύνουμε", λέει με τη σειρά του ο κος Χρούσος, και καταλήγει: "Η επιστήμη έχει προχωρήσει πολύ και έχουμε ήδη επιτύχει αναστροφή της γήρανσης σε πειραματόζωα με διάφορους τρόπους. Κατά την άποψή μου, οι μόνες αποδεδειγμένα αποτελεσματικές παρεμβάσεις επιβράδυνσης της γήρανσης σήμερα είναι οι κλασικές: επαρκής και καλός ύπνος, ισορροπημένη διατροφή, άσκηση, διαχείριση του στρες και προληπτική ιατρική παρακολούθηση. Το να γεράσουμε φυσιολογικά και να παραμείνουμε υγιείς είναι σαφώς εφικτό, αλλά δεν μπορούμε ακόμα να αναστρέψουμε το γήρας στον άνθρωπο, παρά τα ελπιδοφόρα προκλινικά δεδομένα. Προβλέπω όμως ότι είναι θέμα χρόνου, καθώς οι κλινικές μελέτες έχουν ξεκινήσει και τα πειραματικά ευρήματα είναι ενθαρρυντικά".
IV DRIPS: ΠΟΣΟ ΑΘΩΑ ΕΙΝΑΙ;
Ιδιαίτερα δημοφιλής στη χώρα μας είναι η IV θεραπεία με βιταμίνες μέσω της ενδοφλέβιας έγχυσης δραστικών ουσιών στον οργανισμό, κυρίως σε κλινικές και ινστιτούτα αλλά και σε μη κλινικό περιβάλλον. Γι' αυτή την περίπτωση μιλάει η διατροφολόγος-διαιτολόγος Μαρία Μαντζώρου: "Η ενδοφλέβια έγχυση βιταμινών και άλλων μικροθρεπτικών συστατικών που χορηγούνται σε μη κλινικό περιβάλλον, π.χ. σε σπίτια ή "κλινικές”, προωθούνται ως τρόποι για αύξηση ενέργειας, ενυδάτωση, αποτοξίνωση και ενίσχυση της ανοσίας, χωρίς όμως αντίστοιχη επιστημονική τεκμηρίωση. Η ενδοφλέβια χορήγηση παρακάμπτει τους φυσιολογικούς μηχανισμούς του οργανισμού που ελέγχουν τα επίπεδα και την απορρόφηση των θρεπτικών συστατικών και ουσιών, άρα η πιθανότητα για υπερδοσολογία, υπερφόρτωση υγρών, ηλεκτρολυτικές διαταραχές, αλλεργικές και άλλες σοβαρές αντιδράσεις είναι σαφώς μεγαλύτερη. Οι πιθανοί κίνδυνοι περιλαμβάνουν λοιμώξεις στο σημείο εισαγωγής της βελόνας, αλλεργικές αντιδράσεις, ταχυκαρδία, μεταβολές στην αρτηριακή πίεση, διαταραχές στα επίπεδα νατρίου, καλίου και μαγνησίου, καθώς και επιβάρυνση του ήπατος και των νεφρών. Η χρήση των ενδοφλέβιων διαλυμάτων θα πρέπει να γίνεται μόνο σε νοσοκομειακό περιβάλλον, υπό ιατρική παρακολούθηση, με συγκεκριμένα πρωτόκολλα, και εφόσον κρίνεται απολύτως απαραίτητο, όπως σε αφυδάτωση ή σοβαρή έλλειψη βιταμινών ή άλλων θρεπτικών συστατικών, όπως σιδήρου. Η σωστή χορήγηση συμπληρωμάτων βασίζεται σε ανάγκες και όχι σε μόδες".
ΦΩΤΟΓΡΑΦΟΣ: GLEESON PAULINO
STYLING: MARCELL MAIA
ΜΟΝΤΕΛΟ: KEROLYN SOARES/MEGA MODEL BRASIL
