Με περισσότερα από 20 βιβλία στο ενεργητικό της, όπως το Ελπίδα στο Σκοτάδι: Η Άγνωστη Ιστορία της Δύναμης του Ανθρώπου (εκδ. Οκτώ), γνωστή για το έργο της πάνω σε θέματα φεμινισμού, κοινωνίας και περιβάλλοντος, ενώ συμμετέχει ενεργά σε δράσεις για τα δικαιώματα των γυναικών και των αυτοχθόνων πληθυσμών.
"Η Emily Dickinson έγραψε "Η ελπίδα είναι ένα πράγμα με φτερά”, κάτι που μας φέρνει στον νου χαριτωμένα περιστέρια που κάθονται ήσυχα. Αλλά τι γίνεται αν η ελπίδα είναι ένα άλμπατρος που μπορεί να πετάει για χρόνια χωρίς να σταματά ή ένας ψαραετός που αρπάζει έναν σπαρταριστό σολομό από τα άγρια νερά; Οι άνθρωποι νομίζουν ότι η ελπίδα είναι "αφράτη” και ανάλαφρη, όμως είναι η δύναμη που έχει κρατήσει τους ανθρώπους όρθιους στις χειρότερες συνθήκες. Είναι η δέσμευση να κυνηγάς τις πιθανότητές σου ακόμη κι όταν μοιάζουν άπιαστες.
Από την άλλη, η ελπίδα δεν είναι πολλά άλλα: Ελπίδα δεν είναι η αισιοδοξία που υποθέτει ότι το μέλλον θα είναι μια χαρά και δεν θα απαιτεί τίποτα από εμάς, όπως ακριβώς δεν απαιτούν τίποτα ο κυνισμός, η απελπισία, ο ηττοπαθής πεσιμισμός και ο καταστροφισμός. Η ελπίδα δεν είναι προφητεία για το μέλλον, γιατί γεννιέται εν μέρει από την αναγνώριση ότι εμείς το φτιάχνουμε, στο παρόν, και ότι διαμορφώνεται από αμέτρητους παράγοντες, ορατούς και αόρατους, συμπεριλαμβανομένης της δικής μας συμμετοχής. Η ελπίδα δεν είναι ένα "ανεβαστικό” συναίσθημα —δεν είναι καν συναίσθημα απαραίτητα— αφού οι άνθρωποι, ακόμη και στις χειρότερες περιστάσεις, ελπίζουν ότι οι προσπάθειές τους να σωθούν μπορεί να στεφθούν με επιτυχία, ότι η κακή κατάστασή τους ίσως να μην είναι μόνιμη ή ότι τα παιδιά τους μπορεί να δουν καλύτερες μέρες.
Η συγγραφέας επιστημονικής φαντασίας Octavia Butler είπε κάποτε: "Το να προσπαθείς να προβλέψεις το μέλλον χωρίς να μελετάς την Ιστορία είναι σαν να θέλεις να διαβάζεις χωρίς να μπεις στον κόπο να μάθεις το αλφάβητο”. Έτσι, για εμένα, η ελπίδα έρχεται από το παρελθόν, όχι από το μέλλον. Έχω ζήσει αρκετά ώστε να δω πράγματα που κάποτε έμοιαζαν απίθανα: ο γάμος των ομόφυλων ζευγαριών, η επανάσταση της ανανεώσιμης ενέργειας, το τέλος της παραγωγής ρεύματος από άνθρακα στη Βρετανία τον Σεπτέμβριο του 2024, το τέλος του ολοκληρωτισμού στην Ανατολική Ευρώπη, ουσιαστικές συνέπειες για ορισμένους "υψηλού κύρους” σεξουαλικούς κακοποιητές.
Γνωρίζω αρκετά για την ιστορία των γυναικών ώστε να καταλαβαίνω ότι το να είσαι γυναίκα το 2026 —παρά τις αντιδράσεις των μισογύνηδων— σημαίνει να έχεις πολύ περισσότερα δικαιώματα και δύναμη από ό,τι είχαν οι γιαγιάδες μας, να μπορείς να συμμετέχεις πιο ουσιαστικά στην κοινωνία, να ονομάζεις και να αντιστέκεσαι σε πολλές μορφές διάκρισης, οι οποίες μέχρι πρόσφατα περνούσαν απαρατήρητες. Και όλα αυτά επιτεύχθηκαν από την ηρωική προσπάθεια αμέτρητων γυναικών, μερικές από τις οποίες γνωρίζουμε, αλλά και από εκατομμύρια άλλες που δεν θα γνωρίσουμε ποτέ.
Μόλις έγραψα το βιβλίο The Beginning Comes After the End: Notes on a World that Change (Η αρχή έρχεται μετά το τέλος: Σημειώσεις για έναν κόσμο που αλλάζει), για να περιγράψω το βάθος των αλλαγών τα τελευταία 70 περίπου χρόνια γύρω από τη φυλή, το φύλο, τη σεξουαλικότητα, την κατανόησή μας για τη φύση και τη φροντίδα του περιβάλλοντος, επειδή πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι η αλλαγή, με τον καλύτερο ή τον χειρότερο τρόπο, είναι ασταθής και γεμάτη πιθανότητες, ένδοξη και τρομερή.
Το παρελθόν μάς διδάσκει ότι τα πράγματα αλλάζουν και ότι η αλλαγή πολλές φορές έρχεται από εκείνους που υποτίθεται πως είναι ανίσχυροι, καθώς ενώνουν τις δυνάμεις τους για να διαμαρτυρηθούν, να αντισταθούν και να αρνηθούν να συνεργαστούν. Η αλλαγή έρχεται επίσης όταν νέες ιδέες και αξίες εμφανίζονται και γίνονται αποδεκτές, επειδή οι ιδέες έχουν πραγματική δύναμη. Ο Seamus Heaney (σ.σ.: Ιρλανδός ποιητής βραβευμένος με Νόμπελ Λογοτεχνίας) έγραψε για τέτοιες εξαιρετικές στιγμές "όταν η ελπίδα και η Ιστορία συμβαδίζουν”, αλλά είναι η ίδια η Ιστορία που μπορεί να θρέψει την ελπίδα".
* Το βιβλίο The Beginning Comes After the End: Notes on a World of Change της Rebecca Solnit θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Granta.
Φωτογραφία: Albert Llop/NurPhoto via Getty Images/Ideal Image
