UN Photo/Mark Garten
Πολλές φορές μου έτυχε να σκεφτώ ότι για εμένα η Παλαιστίνη υπήρξε το κόκκινο χάπι του Matrix*, εκείνο που σου ανοίγει τα μάτια, ώστε να δεις την πραγματικότητα που κρύβεται πίσω από την επιφάνεια. Το παλαιστινιακό ζήτημα με βοήθησε να κατανοήσω το σύστημα στο οποίο ζούμε", γράφει στο βιβλίο της Όταν ο Κόσμος Κοιμάται: Ιστορίες, Λέξεις και Πληγές της Παλαιστίνης** (εκδ. Τόπος) η Ιταλίδα Francesca Albanese, ειδική εισηγήτρια του ΟΗΕ στα κατεχόμενα από το 1967 παλαιστινιακά εδάφη. Νομικός με εξαιρετική κατάρτιση, αλλά και αξιοσημείωτο θάρρος, πάθος και αφοσίωση στην αποστολή της, συνέβαλε όσο κανένας στην αποκάλυψη των εγκλημάτων πολέμου του ισραηλινού στρατού και την έκταση της γενοκτονίας των Παλαιστινίων. Γι' αυτό είναι πολύ αγαπητή και δημοφιλής, "σαν ροκ σταρ", όπως έγραψε ο Guardian***. Πέρυσι, η θητεία της ανανεώθηκε, παρά τις έντονες πιέσεις στην ηγεσία του ΟΗΕ να αποπεμφθεί. Ήταν η έκθεσή της του 2024, Ανατομία μιας Γενοκτονίας, που έκανε γνωστή σε ολόκληρο τον κόσμο, μεταξύ άλλων, τη συστηματική δολοφονία των παιδιών της Παλαιστίνης. Και ήταν η έκθεσή της του 2025 για την Οικονομία της Γενοκτονίας που εξηγούσε πώς ο πόλεμος είναι μια κερδοφόρα μπίζνα για πολλές εταιρείες, αλλά και για το κράτος του Ισραήλ. Η τιμωρία της ήταν άμεση: Το εκτελεστικό διάταγμα του Trump που επιβάλλει κυρώσεις στην Albanese, απαγορεύει σε οποιοδήποτε αμερικανικό φυσικό ή νομικό πρόσωπο να της παρέχει "χρήματα, αγαθά ή υπηρεσίες", πράξη που την εξισώνει με κοινούς εγκληματίες. Το διαμέρισμά της στην Ουάσινγκτον έχει κατασχεθεί. Δεν μπορεί να χρησιμοποιεί πιστωτική κάρτα πουθενά στον κόσμο — όλες αυτές οι συ ναλλαγές διεκπεραιώνονται από υπηρεσίες με έδρα τις ΗΠΑ. Επίσης, ο σύζυγός της Massimiliano Cali απομακρύνθηκε από τη θέση του στην Παγκόσμια Τράπεζα. Ο Cali και η 13χρονη κόρη του ζευγαριού, πολίτης των ΗΠΑ, κατέθεσαν μήνυση κατά του Trump και αξιωματούχων του σε ομοσπονδιακό δικαστήριο για παραβίαση των συνταγματικών δικαιωμάτων τους. Απειλές για τη ζωή της, για βιασμό της κόρης της, για απαγωγή και για σύλληψή της είναι καθημερινότητα.
"Φοβάμαι, αλλά δεν πρόκειται να σταματήσω", λέει η ίδια. Πολύ περισσότερο τώρα, καθώς όλα τα φώτα είναι στραμμένα στον πόλεμο που ΗΠΑ και Ισραήλ κήρυξαν απρόκλητα στο Ιράν και η γενοκτονία στην Παλαιστίνη έχει σχεδόν ξεχαστεί. Την ξανάφερε η Albanese στο προ σκήνιο στις 23 Μαρτίου, όταν παρουσίασε στον ΟΗΕ μέσω τηλεδιάσκεψης —αφού τα κεντρικά γραφεία του διεθνούς οργανισμού είναι στην Ουάσινγκτον— τη νέα έκθεσή της με θέμα Βασανιστήρια και Γενοκτονία.
"Χαρακτηριστικό γνώρισμα αυτής της γενοκτονίας", είπε η Albanese, "είναι η διαδεδομένη και συστηματική χρήση βασανιστηρίων από το Ισραήλ, παράλληλα με τη δημιουργία ενός βασανιστικού περιβάλλοντος εναντίον των Παλαιστινίων. Μεταξύ Οκτωβρίου 2023 και Ιανουαρίου 2026, οι ισραηλινές δυνάμεις συνέλαβαν περισσότερους από 18.500 Παλαιστινί ους, συμπεριλαμβανομένων παιδιών, γιατρών, διασωστών, δημοσιογράφων, ακτιβιστών. Σχεδόν 100 από αυτούς πέθαναν υπό κράτηση, ενώ 4.000 παραμένουν αγνοούμενοι. Χιλιάδες κρατήθηκαν χωρίς κατηγορία, υπό απάνθρωπες συνθήκες: ξυλοκοπήθηκαν, αλυσοδέθηκαν, χωρίς ιατρική περίθαλψη, χωρίς σχεδόν καθόλου τροφή. Πολλούς τους βίασαν. Στο Ισραήλ έχει ουσιαστικά δοθεί η άδεια να βασανίζει Παλαι στινίους, επειδή το μεγαλύτερο μέρος της κυβέρνησής σας, οι υπουργοί σας, το έχουν επιτρέψει. Χάρη στο θάρρος των επιζώντων των βασανιστηρίων και των Παλαιστινιακών και ισραηλινών ΜΚΟ που βοήθησαν να τεκμηριωθεί η κόλασή τους, η αλήθεια έφτασε σήμερα στον κόσμο". Η Albanese υπογράμμισε πως στο Ισραήλ, οι αρχές καυχώνται ανοιχτά για τη σαδιστική μεταχείριση που επιβάλλουν στους Παλαι στίνιους κρατούμενους, ενώ σε δημοσιογράφους και άλλους πολίτες έχει δοθεί πρόσβαση για να παρακολουθούν και να βιντεοσκοπούν την ταπείνωσή τους. Αξιωματούχοι που πιάστη καν από την κάμερα να βιάζουν Παλαιστίνιο κρατούμενο με μαχαίρι επευφημούνται δημόσια. Πρόσφατα αποσύρθηκαν οι ποινικές κατηγορίες εναντίον τους.
Η έκθεση δείχνει ότι τα βασανιστήρια επεκτείνονται και έξω από τις φυλακές, σε ένα περιβάλλον που μπορεί να περιγραφεί μόνο ως εφιαλτικό και που επιβάλλεται από το Ισραήλ σε ολόκληρο το κατεχόμενο παλαιστινιακό έδαφος. Η συνεχής, δεκαετής καταστροφή σπιτιών, νοσοκομείων, σχολείων και υποδομών, σε συνδυασμό με τον αναγκα στικό εκτοπισμό, την πείνα, τους μαζικούς βομβαρδισμούς και τις αυθαίρετες κρατήσεις, έχει μετατρέψει τη ζωή των Παλαιστινίων σε ένα διηνεκές φυσικού και ψυχικού πόνου. "Οι εκρήξεις, τα πτώματα, είναι τόσο πολλά που ο εγκέφα λός μας δεν μπορεί να τα επεξεργαστεί. Είμαστε ζωντανοί νεκροί", λέει κάτοικος της Γάζας.
Η πρόσφατη ψήφιση της θανατικής ποινής για τους Παλαι στίνιους κρατούμενους σηματοδοτεί μία ακόμα επικίνδυνη κλιμάκωση. "Έχω προτείνει να διερευνηθούν οι υπεύθυνοι, συμπεριλαμβανομένων υπουργών της κυβέρνησης όπως οι Itamar Ben-Gvir, Bezalel Smotrich και Israel Katz, και όπου δικαιολογείται, να εκδοθούν εντάλματα σύλληψης", τονίζει η Albanese και καταλήγει: "Εξοχότατοι, ο τρόπος με τον οποίο θα ανταποκριθείτε σε αυτό το έγκλημα θα αποτελέσει δοκιμασία της συλλογικής νομικής και ηθικής ευθύνης μας. Σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, τα βασανιστήρια απαγορεύ ονται υπό όλες τις συνθήκες, το ίδιο και η γενοκτονία. Σας δηλώνω, για άλλη μια φορά, ότι η παραβίαση του διεθνούς δικαίου δεν θα σταματήσει στην Παλαιστίνη. Ήδη εξελίσσεται σε Λίβανο, Ιράν, στις χώρες του Κόλπου, στη Βενεζουέλα. Και αν δεν αντιμετωπιστεί, θα εξαπλωθεί πολύ πιο πέρα". Γι' αυτό και απευθύνεται στην παγκόσμια κοινότητα μέσα από το βιβλίο της: "Μόνοι μας, είμαστε εύθραυστοι σαν τα φτερά μιας πεταλούδας, αλλά ενωμένοι, αλληλέγγυοι, μπορούμε να προκαλέσουμε θύελλα. Όπως στη Θεωρία του Χάους με το Φαινόμενο της Πεταλούδας. Κάθε μικρή πράξη μας είναι σαν ένα τίναγμα των φτερών που φέρνει αλυσιδωτές αντι δράσεις. Ας χτυπήσουμε λοιπόν τα φτερά μας, ας φέρουμε τη θύελλα, ας ταράξουμε τα νερά".
Φλώρα Τζημάκα
* Η διάσημη ταινία επιστημονικής φαντασίας, όπου ο πρωταγωνιστής επιλέγει ανάμεσα στο μπλε χάπι της λήθης και το κόκκινο που διαλύει τις καθησυχαστικές ψευδαισθήσεις για την πραγματικότητα, το δεύτερο.
** Στα δέκα κεφάλαια του βιβλίου πρωταγωνιστούν οι άνθρωποι που βοήθησαν την Albanese να συνειδητοποιήσει ότι αυτό που συμβαίνει στην Παλαιστίνη είναι ένα εγχειρίδιο για όλο τον πλανήτη.
*** "My life has become a rollercoaster: Francesca Albanese on death threats, danger and dread after accusing Israel of genocide", Guardian.
