Υπάρχουν βιβλία που ξεκινούν από μια ιστορία και άλλα που ξεκινούν από έναν άνθρωπο. Η Ελένη Δαρζέντα, το νέο μυθιστόρημα της Λένας Μαντά, μοιάζει να γεννήθηκε από μια γυναίκα που κουβαλούσε ήδη μέσα της ολόκληρο κόσμο πριν ακόμη γραφτεί η πρώτη λέξη. Δυναμική αλλά εύθραυστη, επιβλητική αλλά βαθιά πληγωμένη, η Ελένη είναι μια ηρωίδα που δεν χωρά σε μία μόνο αλήθεια. Και ίσως αυτό ακριβώς να είναι που την κάνει τόσο οικεία.
Με αφορμή την κυκλοφορία του βιβλίου στις 7 Μαΐου από τις Εκδόσεις Ψυχογιός, η συγγραφέας μιλά στο ELLE για τις γυναίκες που παλεύουν να κρατήσουν τον έλεγχο, για τις οικογενειακές σχέσεις που γίνονται άλλοτε καταφύγιο και άλλοτε πεδίο μάχης, για τους έρωτες που αφήνουν αποτύπωμα και για όλα εκείνα που δεν ζήσαμε ποτέ αλλά εξακολουθούν να μας στοιχειώνουν.
Τι σας γοήτευσε περισσότερο στην ηρωίδα σας όταν τη "συναντήσατε" για πρώτη φορά; Ποιο ήταν εκείνο το στοιχείο της προσωπικότητάς της που θέλατε να κρατήσετε αναλλοίωτο και συνεπές σε όλο το βιβλίο;
Το πιο γοητευτικό στοιχείο της Ελένης είναι οι αντιφάσεις της. Ενώ είναι μια γυναίκα που δείχνει απόλυτα ελεγχόμενη, δυνατή, σχεδόν άτρωτη, την ίδια στιγμή υπάρχει εντός της μια ρωγμή που απειλεί να τη διαλύσει. Όμως, η δύναμη της Ελένης έχει μεγάλο τίμημα. Έχει παλέψει και έχει θυσιάσει πολλά για να την αποκτήσει και ακριβώς αυτό το στοιχείο του χαρακτήρα της ήθελα να μείνει αναλλοίωτο σε ολόκληρο το βιβλίο.
Την ηρωίδα σας την πετυχαίνουμε σε μια στιγμή που η δύναμή της είναι αδιαμφισβήτητη, το παρελθόν της όμως εμφανίζεται και μοιάζει να τα ανατρέπει όλα. Θέλατε να υπάρχει αυτή η διαμάχη μεταξύ δύναμης και παρελθόντος; Είναι μια διαμάχη στην οποία δεν δίνουμε πολλή σημασία;
Μα ακριβώς αυτή η διαμάχη αποτέλεσε τον πυρήνα της ιστορίας μου. Αυτό που βλέπουμε, το προφανές, η εξουσία δηλαδή, ο έλεγχος και η εικόνα, είναι μια βιτρίνα. Κάτι εύθραυστο που μπορεί εύκολα να θρυμματιστεί. Η Ελένη απειλείται απ’ όσα έχει κρύψει και πίστεψε ότι έμειναν στο παρελθόν. Και τελικά μια τέτοια διαμάχη δεν είναι καθόλου ασήμαντη. Θεωρώ ότι δεν της δίνουμε την πρέπουσα σημασία γιατί προτιμούμε να μένουμε στο προφανές αντί να πηγαίνουμε βαθιά. Κι όμως, πλέον όλοι έχουμε καταλάβει ότι το παρελθόν μας καθορίζει.
Ποιο είναι εκείνο το χαρακτηριστικό που ΔΕΝ θέλατε στερεοτυπικά να δώσετε στην ηρωίδα σας ως μια "δυνατή γυναίκα";
Αυτό που σίγουρα ήθελα να αποφύγω ήταν να δώσω την εικόνα της άτρωτης και αλάνθαστης. Η Ελένη κάνει λάθη, αδικεί, φοβάται. Δεν ήθελα να δημιουργήσω έναν τέλειο χαρακτήρα αλλά έναν αληθινό άνθρωπο. Και στην αλήθεια δεν χωράει κανένα στερεότυπο.
Οι οικογενειακές σχέσεις στην ιστορία σας μοιάζουν έντονες και σύνθετες. Είναι τελικά η οικογένεια καταφύγιο ή πεδίο μάχης; Πώς κινείστε εσείς συγγραφικά μέσα σε αυτό το πεδίο;
Το ένα δεν αποκλείει το άλλο. Η οικογένεια είναι ο πρώτος χώρος όπου μαθαίνουμε τι θα πει αγάπη. Μπορεί να πληγωθούμε και να πονέσουμε, γιατί εκεί δημιουργούνται οι πιο ισχυροί δεσμοί αλλά και οι πιο δύσκολες συγκρούσεις. Ενίοτε, στους κόλπους της επιστρέφουμε για να γιατρέψουμε τις πληγές που δημιουργήθηκαν από τον έξω κόσμο.
Συγγραφικά λοιπόν, όλη αυτή η ένταση είναι εξαιρετικά ενδιαφέρουσα και τροφοδοτεί την έμπνευση. Δεν κατηγορώ την οικογένεια ούτε την εξιδανικεύω. Αυτό που προσπαθώ κάθε φορά είναι να την παρουσιάσω σαν ζωντανό οργανισμό γεμάτο πάθη και λάθη. Αγάπη, φόβο, χαμόγελα και σιωπές.
Ο πρώτος έρωτας είναι καθοριστικός για τον τρόπο που ερωτευόμαστε σε όλη μας τη ζωή;
Δεν θα το έλεγα. Μπορεί ο πρώτος έρωτας να μας σημαδεύει, αλλά δεν μας καθορίζει. Σαφώς αφήνει αποτύπωμα γιατί είναι η πρώτη φορά που ανοίγουμε τον εαυτό μας ή και παραδινόμαστε άνευ όρων και ίσως κάποτε κάποτε να θέλουμε να τον ξαναζήσουμε όπως σ’ εκείνη την πρώτη φορά. Όμως δεν γίνεται να επαναλαμβάνουμε τον ίδιο έρωτα σε όλη μας τη ζωή. Δεν μπορεί το αποτέλεσμα της εξίσωσης να είναι ίδιο με διαφορετικούς συντελεστές!
Στο βιβλίο υπάρχει έντονη η αίσθηση του χρόνου. Τι μπορεί να γίνει πιο επίπονο; Όσα ζήσαμε ή όσα δεν ζήσαμε;
Θεωρώ πως όσο περνούν τα χρόνια, αυτά που δεν ζήσαμε γίνονται περισσότερο επίπονα. Στο κάτω κάτω, όσα ζήσαμε, γίνονται ανάμνηση, εμπειρία και σίγουρα κομμάτι της ιστορίας μας. Όσα δεν ζήσαμε όμως, μοιάζουν σαν κάτι που έμεινε μισό. Μην έχοντας απάντηση, γίνονται όλα εκείνα τα "αν" και τα "μήπως" που βρίσκουν θέση μέσα μας. Και το χειρότερο: αντί να φθείρονται, γιγαντώνονται. Και μιλώντας από προσωπική πείρα, ο χρόνος δεν πονάει μόνο για όσα έδωσε και πήρε αλλά περισσότερο για όλα εκείνα που δεν έδωσε ποτέ.
Αν μπορούσε η Ελένη να γυρίσει τον χρόνο πίσω, τι θα άλλαζε και γιατί; Εσείς ως δημιουργός και συγγραφέας τι θα αλλάζατε;
Η Ελένη ίσως να άλλαζε πολλά. Αν μπορούσε, θα ήθελε σίγουρα ν’ αποφύγει το τίμημα των επίλογών της για να προστατεύσει όλα όσα κινδυνεύουν να χαθούν στο σήμερα.
Εγώ πάλι δεν θ’ άλλαζα τίποτα και κυρίως τα λάθη της. Αν τα αφαιρούσα, θα ήταν σαν να έδιωχνα και την αλήθεια της και εγώ από την αρχή της πορείας μου, επιλέγω συνειδητά να γράφω με την ψυχή και όχι με το μυαλό. Συνεπώς δεν θεωρώ ότι το δίκαιο ή το σωστό είναι το πιο σημαντικό. Πιο σημαντικό για μένα είναι οι ήρωές μου να μην είναι χάρτινοι. Να έχουν ψυχή και η ψυχή είναι…επιρρεπής σε λάθη. Και αυτό την κάνει πιο γοητευτική.
Η Ελένη είναι μια γυναίκα εξουσίας. Είναι μεγαλύτερο το τίμημα για μια γυναίκα να ασκεί εξουσία σε σχέση με έναν άνδρα; Θέλατε να είναι αυτό σαφές στην ιστορία σας;
Μια γυναίκα στην εξουσία, ακόμα και στις μέρες μας που υποτίθεται ότι έχουν γίνει βήματα προς τη σωστή κατεύθυνση, καλείται όχι μόνο να δικαιολογήσει τις επιλογές της, αλλά θεωρείται επιβεβλημένο ν’ αποδείξει τα αυτονόητα. Δεν είχα καμία πρόθεση να γράψω ένα μανιφέστο υπερ της γυναικείας δύναμης γιατί έτσι κι αλλιώς τη θεωρώ δεδομένη και αυταπόδεικτη. Ήθελα όμως, εφόσον πρόκειται για κοινωνικό μυθιστόρημα, όσα αντιπροσωπεύει η Ελένη, ο αναγνώστης να τα νιώσει από τις αντιδράσεις των άλλων απέναντί της. Η ηρωίδα μου δεν πληρώνει μόνο το τίμημα της εξουσίας της αλλά κυρίως ότι είναι γυναίκα μέσα σ’ αυτήν. Γιατί το πιο δύσκολο είναι ότι για να σταθεί εκεί που βρίσκεται αναγκάζεται να γίνει πιο σκληρή απ’ όσο θα ήθελε. Όλα, έχουν ένα κόστος.
Υπάρχει μια στιγμή στο βιβλίο που σας πόνεσε περισσότερο όσο τη γράφατε; Τι σας πονά περισσότερο γράφοντας;
Κάθε βιβλίο είναι για μένα ψυχοθεραπεία. Ένα υπέροχο ταξίδι μυαλού και ψυχής. Όταν δουλεύω, νιώθω ασφαλής, κλεισμένη σ’ έναν μικρόκοσμο που όμως εν τέλει, για μένα, είναι ολόκληρος ο κόσμος μου τον καιρό που διαρκεί η συγγραφή. "Ενδύομαι" κάθε ήρωα και κάθε ηρωίδα. Γι’ αυτό και, κατά μία έννοια, πονάω κάθε φορά που φτάνουν στα όριά τους, όταν πληγώνονται, όταν λυγίζουν. Ακόμα κι όταν πρέπει να τους αφήσω να κάνουν ένα καταστροφικό, για τον ίδιους, λάθος. Και ίσως αυτό να είναι το πιο σπουδαίο για έναν συγγραφέα. Δεν αρκεί να γράψει τον πόνο. Πρέπει πρώτα να τον βιώσει για να μπορέσει στη συνέχεια να τον αποδώσει.
Οι ήρωές σας συγκρούονται αλλά και εξελίσσονται. Είναι η σύγκρουση απαραίτητο καύσιμο για την εξέλιξη μιας πλοκής, αλλά και της προσωπικής ανέλιξης;
Χωρίς σύγκρουση, δεν υπάρχει κίνηση, κατά συνέπεια ούτε εξέλιξη. Και αυτό ισχύει και για την πλοκή και για τον ίδιο τον άνθρωπο. Η σύγκρουση τον φέρνει αντιμέτωπο με τις εαυτό του, με τις επιλογές του ακόμα και με τα όριά του. Τον αναγκάζει ν’ αλλάξει, όχι απαραίτητα και όχι πάντα, προς το καλύτερο. Το ίδιο δεν συμβαίνει και στη ζωή; Όταν όλα είναι ήρεμα και τακτοποιημένα, μένουμε στάσιμοι, δεν εξελισσόμαστε. Συνεπώς ναι, η σύγκρουση είναι ένα είδος καυσίμου. Ίσως δυσάρεστο αλλά απολύτως αναγκαίο.
Πώς θα θέλατε ιδανικά να θυμόμαστε την Ελένη;
Αν μείνει κάτι από εκείνη θα ήθελα να είναι αυτό: Πίσω από κάθε εικόνα δύναμης, υπάρχει μια ιστορία που δεν ειπώθηκε ολόκληρη…
Η "Ελένη Δαρζέντα", το νέο μυθιστόρημα της Λένας Μαντά κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Ψυχογιός.
Διαβάστε Επίσης
