Πώς είναι δυνατόν να παίρνω συνέντευξη από τη Lena Dunham έχοντας διαβάσει το νέο της βιβλίο, Famesick; Η καταδίκη της "επιτυχίας" και της ζημιάς που αυτή της προκάλεσε δείχνει τι συμβαίνει όταν αναμειγνύεις την ευαλωτότητα, τη διασημότητα και τη φιλοδοξία σε ένα τοξικό κοκτέιλ και το σερβίρεις παγωμένο με μια δόση ειρωνείας σε μια ταλαντούχα γυναίκα στις αρχές των είκοσι χρόνων της. Εκείνη το κατεβάζει μονορούφι και παραγγέλνει άλλο ένα, και μετά άλλο ένα, σε ένα after party που τελειώνει μόνο όταν φτάνει στον πάτο, τα φώτα ανάβουν και συνειδητοποιεί, επιτέλους, ότι είναι ώρα να γυρίσει σπίτι.
Το να ζητάω από την Dunham να ξύσει πληγές ώστε να συμπεριλάβω τις τελευταίες δύο δεκαετίες της ζωής της σε ένα άρθρο με έναν ωραίο τίτλο, αποτελεί, κατά κάποιον τρόπο, μέρος του προβλήματος. Η ηθοποιός, συγγραφέας και σκηνοθέτιδα έχει υποστεί τέτοια βλάβη στη σωματική και ψυχική της υγεία με τα χρόνια, που πλέον ζει σε μια κατάσταση την οποία περιγράφει ως "σχεδόν συνεχή πόνο". Πάσχει από το Σύνδρομο Ehlers-Danlos (EDS) διαταραχή του συνδετικού ιστού, ενώ έχει υποβληθεί σε υστερεκτομή ως αποτέλεσμα ενδομητρίωσης. Αυτές οι παθήσεις θα την επηρέαζαν ούτως ή άλλως, αλλά η τεράστια επιτυχία του Girls και ο τρόπος ζωής που τη συνόδευε εργασία μέχρι εξάντλησης, εθισμός σε συνταγογραφούμενα φάρμακα, κάποτε έβαλε κατά λάθος φωτιά στον εαυτό της, προβληματικές σεξουαλικές σχέσεις και καθημερινές επιθέσεις στην προσωπικότητα, την ηθική και τις επιλογές της ζωής της σίγουρα έκαναν τα συμπτώματα ακόμη πιο δύσκολα στη διαχείρισή τους. Ωστόσο, εκείνη επέλεξε να δώσει αυτή τη συνέντευξη, όπως και να εκθέσει στα φώτα της δημοσιότητας μια βάναυσα ειλικρινή εξιστόρηση της ζωής της, τοποθετώντας τον εαυτό της ξανά στο επίκεντρο, ενώ θα μπορούσε απλώς να μην το κάνει.
"Έγραψα ένα βιβλίο που έχει να κάνει με το πώς να ακούω τις δικές μου ανάγκες και τα ένστικτά μου, να μη γίνομαι υπηρέτρια αυτής της μεγάλης βιομηχανίας που μπορεί να σε καταπιεί", λέει η Dunham μέσω Zoom από το κρεβάτι της στο διαμέρισμά της στη Νέα Υόρκη, φορώντας ένα ροζ ριγέ πουκάμισο πάνω από ένα έντονο ροζ μπλουζάκι. Δείχνει πολύ άνετη για κάποια που αναρρώνει. "Και όμως, ακόμη και όλες αυτές οι δυσάρεστες εμπειρίες δεν μπόρεσαν να καταπνίξουν την αγάπη μου γι' αυτό που κάνω, να λέω ιστορίες", προσθέτει η ίδια. Αυτή η αντίφαση φιλοδοξία εναντίον αυτοσυντήρησης είναι η κεντρική ιδέα του Famesick. Το βιβλίο περιστρέφεται γύρω από την παράξενη βαρύτητα της επιτυχίας: τον τρόπο που σε παρασύρει, ακόμη και όταν κάθε ένστικτό σου λέει να υποχωρήσεις. Η Dunham αισθάνεται ταυτόχρονα έλξη και αποστροφή για τη ζωή που έχτισε η φήμη γύρω της. Τώρα ζει με τον σύζυγό της, τον μουσικό Luis Felber, και τα κατοικίδιά τους κουνέλια, έναν σκύλο και γουρούνια μεταξύ Λονδίνου και Κονέκτικατ στις ΗΠΑ. Είναι πλέον μια πιο ήσυχη ύπαρξη σε σχέση με το 2012, όταν το Girls προσγειώθηκε με κρότο στην πρώτη γραμμή της pop culture. Τότε ήταν σχεδόν μύθος: το παιδί-θαύμα που έγραφε, σκηνοθετούσε και πρωταγωνιστούσε στη δική του σειρά στο HBO στα 25 του χρόνια και θεωρήθηκε είτε η φωνή της γενιάς του είτε το πρόβλημά της.
"Νομίζω ότι μέρος της ενηλικίωσής μου ήταν το να πω "είμαι πολύ ανοιχτή στην ιδέα ότι μπορεί να κάνω λάθος για τα πάντα”", λέει γελώντας. Αλλά, ακόμη κι αν ισχύει αυτό (και δεν νομίζω ότι ισχύει), το αυτοβιογραφικό της βιβλίο είναι καθηλωτικό, ειδικά για όσους από εμάς μεγαλώσαμε μαζί της και καταβροχθίσαμε το έργο της, από το Girls μέχρι το Lenny Letter (το δημοφιλές newsletter της που σταμάτησε το 2018), το βιβλίο με τα δοκίμιά της, τις ταινίες και τις πρόσφατες σειρές όπως οι Too Much (Netflix, 2025) και Industry. Προφανώς ανυπομονούμε για την επόμενη ταινία της, το Good Sex, μια ρομαντική κομεντί με πρωταγωνίστρια τη Natalie Portman που έρχεται στο Netflix αργότερα μέσα στη σεζόν.
Στο μεταξύ, το Famesick είναι γεμάτο "κουτσομπολιά" και εντυπωσιασμό, όπως όλα τα αξιόλογα απομνημονεύματα διασημοτήτων, αλλά περιέχει και μια συναισθηματική αυθεντικότητα η οποία δεν συναντάται στους γραμμένους από τρίτους τόμους για τη ζωή μεγάλων αστέρων. Το βιβλίο εμβαθύνει τόσο στην ντροπή και τη μεταμέλεια όσο και στη χαρά του να είναι, κάποτε, όπως λέει στο βιβλίο, "το κορίτσι που τα κατάφερε".
Κοιτάζοντας πίσω τη ζωή της στις αρχές των είκοσι, όταν ήταν η "μπερδεμένη" millennial με το άγγιγμα του Μίδα, η Dunham δείχνει τρυφερότητα για τον νεότερο εαυτό της. "Μακάρι να ήξερα όταν ήμουν 20 και κοιτούσα τον εαυτό μου λέγοντας "είσαι χοντρή, είσαι γεμάτη λίπος”, τι δώρο είναι να έχεις ένα σώμα που λειτουργεί". Μου λέει ότι επιτέλους καταλαβαίνει τι εννοούσε ο πατέρας της όταν έλεγε "δεν θα έπρεπε να επιτρέπεται σε κανέναν να δημιουργεί ένα σίριαλ μέχρι να γίνει 30”. Τότε το θεωρούσε παράλογο, τώρα πιστεύει ότι εκείνος είχε δίκιο. Η σχέση της Dunham με τον πατέρα της αποδίδεται πολύ όμορφα στο βιβλίο.
Βρίσκεται στο πλευρό της σε κάθε καταιγίδα, από τις περιπέτειες της υγείας της μέχρι τις επιθέσεις που δέχτηκε από τα μέσα ενημέρωσης. Και το σχόλιό του αφού παραδέχτηκε ότι το ένατο κεφάλαιο, στο οποίο η Dunham περιγράφει λεπτομερώς την υστερεκτομή της και το πώς "αποκόπτεται από το σώμα της και αρχίζει να φέρεται με τρόπους σεξουαλικούς και μη ασφαλείς", πρέπει να διαγραφεί από τη μνήμη του ήταν: "Ξέρω ότι αυτό θα σημαίνει πολλά για μερικούς ανθρώπους, αλλά κάποιοι θα πουν: "Γιατί δεν βγάζει επιτέλους τον σκασμό αυτό το κορίτσι;”".
Πολλές φορές, όταν γράφει, η Dunham αισθάνεται αυτό που περιγράφει ως "απαραίτητη αμνησία": πιστεύει ότι κανείς δεν θα δει ή δεν θα ασχοληθεί ποτέ με το έργο της και εξηγεί: "Αυτό μου επιτρέπει να προσεγγίζω και να αντιμετωπίζω κάθε δημιουργικό εγχείρημα όπως ακριβώς του πρέπει". Καθώς όμως πλησιάζει η στιγμή που το έργο θα βγει στον κόσμο, λέει "γιατί στο διάολο το έκανα αυτό;". Είναι ενδιαφέρον ότι, όταν τη ρωτάω γιατί έγραψε το Famesick, είναι πολύ σαφής: "Θα ήταν πολύ εύκολο να δώσω μια συνέντευξη και να πω "ξέρετε, τώρα είμαι παντρεμένη, είμαι σχεδόν 40 και η ζωή είναι πραγματικά όμορφη. Εκείνη ήταν μια δύσκολη περίοδος αλλά την ξεπεράσαμε”.
Αυτό απαιτεί η διασημότητα από τους ανθρώπους: να συμπυκνώνουν τις εμπειρίες τους και να τις ισοπεδώνουν, έτσι ώστε όταν ρωτούν μια γυναίκα έπειτα από ένα διαζύγιο "πώς είσαι;”, εκείνη να απαντά "έμαθα πολλά για τον εαυτό μου, δεν με έχω αγαπήσει ποτέ περισσότερο”. Αυτός είναι ο τίτλος και τελειώσαμε". Είναι, λοιπόν, η συγγραφή αυτού του βιβλίου η απόλυτη κίνηση ισχύος; Ελέγχει πλέον την αφήγηση πραγματικά, ενώ στο Girls, στα δοκίμια και στη μυθοπλασία, αυτή η αφηγηματική δύναμη και ο έλεγχος ήταν μια ψευδαίσθηση; Η ίδια λέει: "Την εποχή του Girls, ήταν περίπλοκο γιατί έπρεπε να γράφω και να εμπλουτίζω διαρκώς το σενάριο. Κάθε μικρό ψήγμα ζωής, της πραγματικής ζωής που βίωνα, έμπαινε απευθείας μέσα στη σειρά".
Το πέρασμά της σε έναν πιο αργό ρυθμό, όσον αφορά την αποκάλυψη
προσωπικών δεδομένων, αποδείχθηκε βοηθητικό. "Μου επέτρεψε να σκεφτώ τι πρέπει να βγει στον κόσμο. Χρειάστηκε να αναφερθώ σε πράγματα σε βάθος χρόνου κι έτσι υπήρχαν περίοδοι οργής, αλλά και άμυνας. Κατέληξα σε αυτό το σημείο όπου νιώθω την ανάγκη να συμπεριλάβω οτιδήποτε επηρέασε άμεσα τη συμπεριφορά, τις πράξεις και τις εμπειρίες μου μετέπειτα. Αλλά αν κάτι υπάρχει εκεί για να δώσει χρώμα ή κωμικότητα, ακόμη και δράμα, δεν χρειάζεται να παραμείνει".
Ανάβει τη λάμπα δίπλα στο κρεβάτι της ("λόγω του παθολογικού μου φό- βου για την αλλαγή του φωτός καθώς αρχίζει να σκοτεινιάζει") και προσθέτει: "Σήμερα, τα κορίτσια στο διαδίκτυο λένε "το κάνω για την ιστορία”. Κι εγώ στα είκοσί μου έκανα πράγματα για την ιστορία. Ένιωθα πως τα πάντα είναι υλικό προς αξιοποίηση κι ότι καθετί θα φανεί χρήσιμο αργότερα. Το αποτέλεσμα ήταν ότι έβαλα τον εαυτό μου σε μερικές αρκετά επιζήμιες καταστάσεις. Είναι ωραίο να είσαι αρκετά ώριμη ώστε να γνωρίζεις ότι η ζωή σού προσφέρει άφθονο υλικό, χωρίς να χρειάζεται να κάνεις εσύ το παραμικρό γι' αυτό". Εκείνο που επαναλαμβάνεται στη ζωή και το έργο της Dunham είναι η αμήχανη οικειότητα ανάμεσα στον πόνο και την ευχαρίστηση.
"Ένας λόγος που έχω τόσα τατουάζ είναι η πολύ λεπτή γραμμή ανάμεσα σε αυτά τα δύο πράγματα. Το να αναγνωρίσω πώς μοιάζει η πραγματική ευχαρίστηση χωρίς πόνο ήταν κατόρθωμα για εμένα", λέει η ίδια. Μιλάει για το πόσο περίπλοκη είναι μια κατάσταση, όταν τα όργανα που υποτίθεται ότι σου δίνουν ευχαρίστηση είναι ταυτόχρονα και το σημείο όπου ριζώνουν πολλές τραυματικές εμπειρίες και δυσφορία. "Η σχέση μου με τη σεξουαλικότητά μου και με το τι σημαίνει ευχαρίστηση είναι επίσης περίπλοκη σε αυτό το πλαίσιο. Αλλά έχω σταματήσει να βάζω τον εαυτό μου σε καταστάσεις που επιβεβαιώνουν αυτό τον πόνο ή την ντροπή και προσπαθώ να διευρύνω την αίσθησή μου για το τι σημαίνει ευχαρίστηση".
Μιλάμε για το ότι της είναι πολύ πιο εύκολο να γράφει για "ταπεινωτικό" σεξ, παρά για καλό, τρυφερό, γεμάτο αγάπη σεξ κάτι που βρίσκει ντροπιαστικό ή άβολο να το συζητά. Στο Famesick αναφέρεται στη μακροχρόνια σχέση της με τον Jack Antonoff, περιγράφει τον χρόνο που πέρασε με άλλους συντρόφους και στη χαρά της γνωριμίας με τον σύζυγό της. Ωστόσο, όταν της λέω ότι για εμένα η κεντρική ιστορία αγάπης του βιβλίου ήταν η φιλία της με τη συνδημιουργό του Girls, Jenni Konner, συμφωνεί αμέσως. "Αυτή ήταν η πιο σημαντική σχέση της νιότης μου. Ήταν η ερωτική ιστορία της νιότης μου", παραδέχεται.
Ήταν πιο δύσκολο να επεξεργαστεί τον αποχωρισμό τους, γιατί δεν ταίριαζε στο συνηθισμένο "σενάριο" χωρισμού. "Κόλλησα στην ιδέα του χωρισμού μου με έναν ερωτικό σύντροφο. Πιθανώς γιατί ήταν επώδυνο να σκεφτώ τον χωρισμό σε αυτό το άλλο είδος σχέσης", λέει. Τη νοιάζει ακόμα τι σκέφτεται η Konner; "Δεν θα σταματήσω ποτέ να το κάνω", λέει ήσυχα και συνεχίζει: "Όταν αγαπώ κάποιον, τουλάχιστον εγώ, τον αγαπώ για πάντα". Το βιβλίο αναφέρεται επίσης σε αυτό που η Dunham αποκαλεί "The Big Bad" μια στιγμή που εκείνη και η Konner υπερασπίστηκαν δημόσια έναν συνεργάτη τους ο οποίος κατηγορήθηκε για σεξουαλική κακοποίηση. Η αντίδραση του κοινού οδήγησε σε μια οδυνηρή αναμέτρηση με τον εαυτό της. "Όταν προδίδεις τις ίδιες σου τις αξίες, την ηθική σου, τη θέση σου στον κόσμο, δύσκολα αποδέχεσαι αυτή την αυτοπροδοσία", λέει και κάνει μια παύση. "Μια στιγμή βαθιάς απογοήτευσης για τον εαυτό σου είναι πολύ επώδυνη. Και μπορείς να συνεχίσεις να νιώθεις μεταμέλεια, ενώ ταυτόχρονα βρίσκεις ένα είδος γαλήνης μέσα σου". Η γαλήνη εδώ δεν σημαίνει λήθη. Τα τελευταία χρόνια, η Dunham έχει απομακρυνθεί από τα αμείλικτα εργαλεία της κουλτούρας των celebrities: τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. "Δεν έχω τους κωδικούς εδώ και οκτώ χρόνια", λέει, προσθέτοντας ότι "η ψυχική μου υγεία βελτιώθηκε περίπου κατά 60%".
Καμιά φορά ρίχνει μια ματιά στο κινητό του συζύγου της και βλέπει το συναισθηματικό χάος του Instagram. "Από ένα AI βίντεο με ένα λιοντάρι που ταΐζει γουρουνάκια, σε πάει σε μια εικόνα πολέμου, στη ζωή κάποιου που μπορεί να ζηλεύεις, στη φωτογραφία κάποιου που δεν ήθελες ποτέ να ξαναδείς". Έπειτα από χρόνια προσπαθειών να ρυθμίσει το νευρικό της σύστημα, δεν μπορεί να φανταστεί τον εαυτό της να επιστρέφει σε αυτό το περιβάλλον. Ωστόσο, χρησιμοποιεί το ίντερνετ αλλιώς: "Αγοράζω πράγματα από τη δεκαετία του ’90 στο eBay", λέει χαρούμενα. "Και ψάχνω πληροφορίες για τη φροντίδα κατοικίδιων". Το να ζει με EDS σημαίνει ότι το σώμα της συνεχώς την εκπλήσσει. Έχει καταλήξει στα επείγοντα σχεδόν σε κάθε χώρα που έχει επισκεφθεί ("η Ιαπωνία είναι η καλύτερη"). Όμως, ενώ παλαιότερα το νοσοκομείο ήταν το μέρος όπου ένιωθε πιο ασφαλής, τώρα ανυπομονεί να φύγει από εκεί και να επιστρέψει στη ζωή της, κάτι που, όπως συμφωνούμε και οι δύο, μάλλον είναι καλό σημάδι. Τη ρωτάω τι χρειάζεται πραγματικά να κατανοήσουν οι βιομηχανίες του θεάματος για τη ζωή με μια χρόνια ασθένεια και απαντά με σιγουριά: "Το Χόλιγουντ, ιστορικά, δείχνει τεράστια ανοχή σε πολλά πράγματα: στην κακοποίηση, λεκτική ή σωματική, στην απαξίωση των συναδέλφων, σε τυραννική ή εγωκεντρική συμπεριφορά, αλλά καμία απολύτως ανοχή στη σωματική αδυναμία.
Η παράσταση πρέπει να συνεχιστεί, ό,τι και να γίνει! Το να είσαι χρόνιος ασθενής, το να είσαι νευροδιαφορετικός, απαιτεί προσπάθεια απλώς και μόνο για να κινηθείς μέσα στον κόσμο. Και θέλουμε αυτό να αντανακλάται στην τέχνη. Νομίζω ότι το να καταλάβουμε πως δεν υπάρχει ένα σύστημα που ταιριάζει σε όλους και ότι κάποιος μπορεί να χρειάζεται ένα διάλειμμα για να επιστρέψει την επόμενη μέρα, δεν θα έπρεπε να είναι τόσο δύσκολο". Πλέον συνεργάζεται με ομάδες που δείχνουν κατανόηση — μπορεί να ζητήσει ένα τραπέζι μασάζ ή οι τοποθεσίες να είναι όλες στο ισόγειο για να μην κουράζεται. Όμως μία από τις πιο δυνατές φράσεις του βιβλίου είναι όταν λέει στην Konner, κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων του επεισοδίου 8 του Girls και έπειτα από μια οδυνηρή ιατρική εμπειρία, "κανείς δεν με προστάτεψε".
Τη ρωτάω πώς ένιωσε όταν το συνειδητοποίησε τότε και πώς είναι να γράφει γι’ αυτό τώρα. "Ήταν η κορύφωση τόσο πολλών πραγμάτων. Ξέρετε, κανείς δεν μου είπε πώς θα ήταν. Κανείς δεν μου είπε ότι το να γδύνομαι στην τηλεόραση θα οδηγούσε σε τέτοια ένταση. Κανείς δεν μου είπε ότι με την επιτυχία έρχεται κι ένα άλλο είδος έντασης. Και κανείς δεν με κοίταξε στα μάτια για να μου πει "είσαι πολύ άρρωστη. Πρέπει να σταματήσεις”. Κανείς δεν σταμάτησε το παραβιαστικό περιστατικό που περιγράφω από το να συμβεί. Κι όμως το λάθος δεν είναι κανενός".
Αν και είναι σαφές ότι η Dunham πλέον έχει μάθει να ακούει το σώμα της και να προστατεύει τον εαυτό της, δεν υπάρχει κάποιο τακτοποιημένο τέλος στα απομνημονεύματά της, ούτε μια "έξυπνη" συνοπτική άποψη για το πολύπλοκο, όμορφο χάος της ζωής της. "Ο σύζυγός μου θέλει να τα τελειώνει όλα, για να μπορεί μετά να χαλαρώσει. Πρέπει να φτιάξουμε έναν σωλήνα στο σπίτι και μετά όλα θα είναι τέλεια… Εγώ του λέω ότι η ζωή είναι απλώς πράγματα που σου συμβαίνουν, συνεχώς, για πάντα". "Είναι δηλαδή μια διαρκής επιδιόρθωση του σωλήνα;" τη ρωτάω. "Ναι! Η ζωή είναι το σπίτι που έχεις και πάντα κάπου στάζει", απαντάει γελώντας. Καθώς ολοκληρώνουμε τη συζήτησή μας, ένα από τα κουνέλια της, η Tammy, πηδάει στο κρεβάτι και η Dunham μετακινεί το λάπτοπ για να μου τo δείξει. "Είναι πολύ ντροπαλή, οπότε αν εμφανιστεί είναι καλό σημάδι".
Της αρέσει όταν τα ζώα μαζεύονται πάνω στο πάπλωμα μαζί της. Έτσι ξεκινούν οι μέρες της στο σπίτι. Μετά ακολουθεί καφές και ένα bagel στο κρεβάτι, ύστερα "μια ωραία συνάντηση ή συζήτηση που με ενθουσιάζει, γράψιμο και αργότερα, αν μπορώ, ένα όμορφο δείπνο με φίλους ή την οικογένεια". Έχει πολλούς τρόπους να βρίσκει ευχαρίστηση: αναζητήσεις στο Google, audio books, κάνοντας τέχνη, διακοσμώντας εσωτερικούς χώρους. "Αυτή τη στιγμή, η ζωή μου είναι γεμάτη από χαρούμενα χόμπι", δηλώνει. Κάπου στο σπίτι, ο σωλήνας εξακολουθεί να στάζει. Αλλά ίσως να μη χρειάζεται να φτιαχτεί και ίσως το να το γνωρίζει αυτό να είναι μέχρι στιγμής το μεγαλύτερο επίτευγμα της Lena Dunham.
RAYMOND HALL, JUSTIN PALMER, JOSE PEREZ, BAUER-GRIFFIN /GC IMAGES/GETTY IMAGES/IDEAL IMAGE
