Stephane Cardinale/Sygma via Getty Images/ Ideal Image
"Είναι η Rolls Royce της μόδας. Τα σπουδαία νέα είναι ότι ο Valentino ανταγωνίζεται στο Παρίσι. Το στιλ του έχει τις ίδιες ποιότητες με εκείνες των μεγάλων, όπως ο Dior, ο Jacques Fath και ο Balenciaga. Είναι άυλο, όπως η ομορφιά ή η σεξαπίλ, όμως κάνει όλες τις γυναίκες να θέλουν να το αγοράσουν". Έτσι, το 1967, η Eugenia Sheppard της International Herald Tribune σκιαγραφούσε το προφίλ του τελευταίου αυτοκράτορα, του νέου Ιούλιου Καίσαρα ή του νέου Μπερνίνι, όπως τον αποκαλούσαν συχνά. Κι όμως, εκείνος, που μισούσε τις ταμπέλες, αποδεχόταν μόνο ένα όνομα: Valentino. Ένα métissage απέραντου ταλέντου, αλύγιστου πείσματος και αχανούς δημιουργικότητας, που μετέφρασε το όνειρο σε ύφασμα και έγινε θρύλος. Σήμερα, ο κόσμος της μόδας δεν θρηνεί έναν couturier, έναν σπουδαίο ράφτη με άψογη τεχνική, αλλά έναν ποιητή της ομορφιάς, που μετέπλασε μεταξωτά, φιόγκους και σιφόν σε αιώνιους στίχους, γράφοντας με βελόνα και κλωστή μία από τις πιο πολύτιμες σελίδες της παγκόσμιας ιστορίας της μόδας. "Ο Valentino", έλεγε ο Quirino Conti, ο "κρυφός στυλίστας” που συνεργάστηκε με τον οίκο, "μπήκε στη μόδα όχι με ανατρεπτική πρόθεση, αλλά με παρηγορητική. Με την επιθυμία να γοητεύσει". Να σαγηνεύσει, να κατακτήσει· καλλιεργώντας με αδιάπτωτο πάθος ένα ιδεώδες κομψότητας, μιας προκλητικής και ταυτόχρονα απολύτως απλής πολυτέλειας, που υπήρξε και θα παραμείνει μια ακριβής αλχημεία σχημάτων, αναλογιών και χρωμάτων, ικανή να κάνει τις γυναίκες σχεδόν ημίθεες.
"Τι υπέροχος πίνακας. Ο Valentino δεν μπορεί να τον βγάλει από το μυαλό του. Είναι ζωγραφισμένος από τον Bronzino και απεικονίζει την Eleonora di Toledo. Τι έμπνευση: τα ρούχα απλώς μιμούνται τη grande dame — λευκοί, βολάν γιακάδες κοσμούν τα πουκάμισα, μαύρα φορέματα από βελούδο άψογης δεξιοτεχνίας· χρυσά δίχτυα αγκαλιάζουν τα μανίκια", έγραφε η Paola Pisa στις σελίδες του Messaggero, σχολιάζοντας την Couture συλλογή Φθινόπωρο–Χειμώνας 1989 του "αυτοκράτορα". Ο πίνακας, που αργότερα κρεμάστηκε στο ιδιωτικό γραφείο του ρωμαϊκού ατελιέ στο Palazzo Mignanelli, ήταν μόνο μία από τις αμέτρητες καλλιτεχνικές αναφορές του Valentino· του μεγάλου couturier που δημιούργησε μια διακριτική αλλά σφριγηλή κομψότητα, λεηλατώντας —με την πιο ευγενή έννοια— την ιστορία της τέχνης και χαρίζοντάς μας μυθολογικά fashion shows. Από τον φόρο τιμής στον Klimt την Άνοιξη–Καλοκαίρι 1973, έως εκείνο που φλέρταρε με τη δεξιοτεχνία του Franz Xaver Winterhalter στην απόδοση των πτυχώσεων και της υφής των υφασμάτων στον καμβά, επαναφέροντας στην πασαρέλα του φθινοπώρου 1977 τη μεγαλοπρέπεια των ενδυμάτων με τα οποία ο ζωγράφος απαθανάτισε τις βασίλισσές του. Σήμερα, ένας από τους ακρογωνιαίους λίθους της ενδυματολογικής ιστορίας είναι το show Φθινόπωρο–Χειμώνας 1989, που μετέφερε στα ρούχα τον ορθολογιστικό αυστηρό ρυθμό του Joseph Hoffmann, πατέρα της Απόσχισης της Βιέννης, υιοθετώντας τα ασπρόμαυρα διακοσμητικά μοτίβα που έκαναν τα μοντέλα να μοιάζουν με την Adele Bloch-Bauer και την Emilie Flöge.
"Αγαπώ την ομορφιά, δεν φταίω εγώ", ήταν το μόνιμο ρεφρέν για την ανάγνωση του έργου του, μια κορύφωση κομψότητας, μια απολύτως ακριβής "ισορροπία ανάμεσα σε αναλογίες, συναίσθημα και έκπληξη", όπως έλεγε ο ίδιος. Εδώ βρίσκονται όλα τα σημάδια ενός γούστου αφιερωμένου στην αιωνιότητα: η αριστοτεχνική ραπτική τεχνική, καρπός εκπαίδευσης υψηλής ραπτικής, οι ασύγκριτες πτυχώσεις, οι ένθετες πιέτες, τα εκλεπτυσμένα animal μοτίβα — για να ντυθούν πρώτες κυρίες και πριγκίπισσες, μούσες και φίλες, βασιλικά ύψη και ντίβες του Χόλιγουντ. Η κόμισσα Claire Acquarone, γοητευτική Αμερικανίδα δισεκατομμυριούχος, παρήγγειλε ολόκληρη γκαρνταρόμπα από τον Valentino, σφραγίζοντας μια πρώτη, μεγάλη ρωμαϊκή επιτυχία σε μια εποχή —τη δεκαετία του ’60— όπου η ιταλική υψηλή μόδα βρισκόταν ακόμη στη σκιά της παρισινής couture. Την ίδια στιγμή, η Farah Diba εγκατέλειπε το Ιράν τυλιγμένη σε ένα παλτό-πέταλο στολισμένο με ζιμπελίνα του Monsieur Valentino. Η Elizabeth Taylor —λέγεται πως ήταν η πιο απαιτητική πελάτισσα του ατελιέ— στράφηκε στον "αυτοκράτορα" για τα ρούχα της ρωμαϊκής πρεμιέρας του Σπάρτακου. "Έχω ήδη ένα φόρεμα Dior, αλλά θα ήθελα να φορέσω μία δική του δημιουργία", είπε η θρυλική σταρ με τα βιολετί μάτια στον couturier. "Αν το φόρεμα είναι όμορφο, θα μου ταιριάζει και θα μου αρέσει· τότε θα το φορέσω".
Ήταν η αρχή μιας μακρόχρονης συμμαχίας στο όνομα του glam, που έδεσε για πάντα το όνομα του Valentino με τον κινηματογράφο, μεταφράζοντας σε πραγματικότητα το πρώτο όνειρο εκείνου του παιδιού από τη Voghera που λάτρευε τη Lana Turner και τη Judy Garland. Στην Αμερική, από τις πρώτες που διέκριναν και στήριξαν την ιδιοφυΐα του ήταν η Diana Vreeland, η ιστορική διευθύντρια της Vogue, η οποία τον συνόδευσε προς την επιτυχία που θα έκανε οριστική η Jacqueline Kennedy. "Είναι μια εξαιρετική γυναίκα, πηγή έμπνευσης για μένα. Με ενθάρρυνε σε δύσκολες στιγμές· με το στιλ της έκανε τον κόσμο να μιλά για τον Valentino, όταν μιλούσαν για εκείνη", θα πει αργότερα ο couturier. Γνωρίστηκαν για πρώτη φορά έναν χρόνο μετά τον θάνατο του JFK, στο Waldorf-Astoria, με αφορμή την παρουσίαση Υψηλής Ραπτικής του "αυτοκράτορα”. Η Jackie παρήγγειλε έξι φορέματα πένθους, για να επιλέξει τελικά ιβουάρ μετάξι και δαντέλα από τη White Collection στον γάμο της με τον Αριστοτέλη Ωνάση λίγα χρόνια αργότερα.
Αποκλειστικά υφάσματα —σατέν, charmeuse και σιφόν τα αγαπημένα— ασύγκριτα πατρόν, σχολαστικές διακοσμήσεις και εμμονή με την ποιότητα, σμιλεμένα σε ένα εξαιρετικά εκλεπτυσμένο προσωπικό γούστο, πάντα όμως σε αρμονία με το παρόν: αυτά ήταν (και παραμένουν) τα χαρακτηριστικά ενός στιλ που μάγεψε τους πάντες. Από τα Sixties έως σήμερα, από την Jackie O και τη Jacqueline de Ribes έως την Anne Hathaway και την Cate Blanchett. Από τη Naty Abascal και τη Sophia Loren, στη Marella Agnelli και τη Liz Taylor, μέχρι τη Julia Roberts και την Gwyneth Paltrow. "Πάντα μιλούσε για τη γυναίκα κάτω από το φόρεμα", είπε η Αμερικανίδα ηθοποιός στα Fashion Awards 2023 που τίμησαν την καριέρα του Valentino. "Για την ποιότητά της, για τη χάρη της. Μας καταλάβαινε, κι αυτό τον έκανε έναν απίστευτο επιχειρηματία, έναν οραματιστή, έναν φίλο". Στον φόρο τιμής προς τον couturier, τη συνόδευε ένα πολύτιμο vintage κομμάτι: μια couture δημιουργία των Sixties, στράπλες, με 3D δαντελένιο πανωφόρι βαμμένο σε μια απόχρωση-θρύλο της μόδας και του κοστουμιού. Η παθιασμένη διαίσθηση ενός δημιουργού με αδιάκοπη λαχτάρα για ομορφιά…
"Είναι ζωή, είναι πάθος, είναι αγάπη". Είναι το κόκκινο του Valentino.
Ένα ακριβές μείγμα από 100% ματζέντα, 100% κίτρινο και 10% μαύρο, κάπου ανάμεσα στο καρμίνιο, το πορφυρό και το κάδμιο. "Άρχισα να αγαπώ αυτό το χρώμα στη Βαρκελώνη, ένα βράδυ στην Όπερα", έλεγε ο couturier. "Στη σκηνή υπήρχαν μόνο κόκκινα κοστούμια, οι γυναίκες στα θεωρεία φορούσαν κυρίως κόκκινα φορέματα και έγερναν σαν γεράνια από τα μπαλκόνια, ενώ οι πολυθρόνες και οι κουρτίνες ήταν κόκκινες. Κατάλαβα ότι δεν υπάρχει πιο όμορφο χρώμα μετά το μαύρο και το λευκό". Ήταν το απόγειο μιας καριέρας.
Valentino. Ένα στιλ και ένα χρώμα. Η τέχνη είχε το μπλε του Klein και η μόδα το κόκκινο του Valentino, μια κομψή, λαμπερή χρωστική που ορίζει μια ζωτική κομψότητα, ανθεκτική στον χρόνο και στα κενά, χωρίς να κάνει ούτε μία πιέτα. "Είναι το γούρι μου. Μια γυναίκα ντυμένη στα κόκκινα δεν κάνει ποτέ λάθος: είναι ένα χρώμα γενναιόδωρο, ταιριάζει σε όλες. Το κόκκινο είναι ζωή, πάθος, αγάπη, είναι το φάρμακο για τη θλίψη". Από το Fiesta Dress Άνοιξη–Καλοκαίρι ’59, μέχρι εκείνο με τα βολάν και τα πουά, αθανατισμένο στη Leslie Winer από τον θρυλικό φακό του Helmut Newton για τη Vogue Italia το 1983. Από το μαγνητικό Delphos της αιθέριας Claudia Schiffer στην πασαρέλα Under The Rome’s Sky: The Stars of Fashion, έως το ηδονικό φόρεμα που φόρεσε η femme fatale Monica Bellucci μπροστά στον φακό του Peter Lindbergh. Όλα κόκκινα. Όλα πληθωρικά.
Καρποί μιας εκλεπτυσμένης αισθητικής, μιας εμμονικής προσοχής στη λεπτομέρεια, μιας ιδέας για ένα ουσιαστικό αλλά εξαιρετικά πολυτελές chic. "Après moi, le déluge". Μετά από μένα, ο κατακλυσμός, έλεγε, παραφράζοντας τον Λουδοβίκο ΙΕ’. Όμως αυτό δεν ισχύει. Γιατί "οι γυναίκες θέλουν να είναι όμορφες" — και εσείς, Monsieur Valentino, τις κάνατε όμορφες. Αιώνια.
O Valentino Garavani έφυγε από τη ζωή στα 93 του, αφήνοντας του πίσω του έναν κόσμο που ο ίδιος έκανε πιο λαμπερό και γεμάτο μαγεία.
Πηγή: ELLE Italia
