Παίρνετε αντισυλληπτικά; Έχετε περιορισμένο χρόνο στη διάθεσή σας με αποτέλεσμα να μην προσέχετε τη διατροφή σας και να καταφεύγετε συχνά στη λύση του πρόχειρου φαγητού; Υποφέρετε από στρες; Όλοι αυτοί οι παράγοντες που σχετίζονται με το σύγχρονο τρόπο ζωής επιβαρύνουν την υγεία μας, κάτι βέβαια για το οποίο ευθυνόμαστε κι εμείς, αφού με τις επιλογές και τις συνήθειές μας σαμποτάρουμε την υγεία μας. Και μπορεί πριν μερικές δεκαετίες οι γυναίκες να ήμασταν οι μεγάλες προνομιούχες λόγω της προστατευτικής δράσης των οιστρογόνων στον οργανισμό μας μέχρι και την εμμηνόπαυση, σήμερα όμως τα πράγματα έχουν αλλάξει αρκετά, με συνέπεια να βρισκόμαστε σε δύσκολη θέση. Γι' αυτόν το λόγο η σύσταση μιας εξειδικευμένης μονάδας για τη γυναικεία καρδιά, που κάποτε θεωρούνταν περιττή, πλέον είναι απαραίτητη και ο ρόλος της σε θέματα πρόληψης και αντιμετώπισης καρδιολογικών προβλημάτων πολύτιμος. Ο δρ Τσούγκος, υπεύθυνος καρδιολόγος για τη λειτουργία της νέας μονάδας στο νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν, εξηγεί ποιες υπηρεσίες προσφέρονται στις γυναίκες και πώς μπορούμε να προστατεύσουμε την καρδιά μας σε κάθε περίοδο της ζωής μας.
Πώς προέκυψε το ενδιαφέρον για τη δημιουργία μιας μονάδας αποκλειστικά για τη γυναικεία καρδιά;
Εδώ και δύο χρόνια έχουμε ξεκινήσει μια σχετική καμπάνια στην Ευρωπαϊκή και την Αμερικανική Καρδιολογική Εταιρεία ( Θεωρούμε ότι η γυναικεία καρδιά είναι τελείως διαφορετική από την αντρική γιατί οι στεφανιαίες αρτηρίες της είναι μικρότερες και επανέρχονται πιο δύσκολα απ' ό,τι εκείνες ενός άντρα. Μπορεί μια γυναίκα να εμφανίζει συνήθως οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου μία δεκαετία αργότερα σε σχέση με έναν άντρα, αλλά η διαφορά είναι ότι οι επιπλοκές μπορεί να είναι πιο σοβαρές και τα ποσοστά θνησιμότητας υψηλότερα. Επίσης μια γυναίκα 40-50 ετών έχει περισσότερες αρρυθμίες από ό,τι ένας άντρας. Επομένως θέλουμε να αφυπνίσουμε τις γυναίκες που πιστεύουν ότι μέχρι τα 50 προστατεύονται από τα οιστρογόνα και δεν έχουν πρόβλημα με την καρδιά τους. Θέλουμε να τους πούμε ότι οι κίνδυνοι υπάρχουν, αλλά είναι διαφορετικοί σε σχέση με αυτούς που αντιμετωπίζει ο σύντροφός τους.
Τι ιδιαίτερο όμως προσφέρει μια τέτοια μονάδα;
Υπάρχουν υπηρεσίες τις οποίες δεν βρίσκει κάποιος στο καρδιολογικό ιατρείο ενός νοσοκομείου;
Ο ρόλος της μονάδας γυναικείας καρδιάς έχει να κάνει κυρίως με την ευαισθητοποίηση των γυναικών. Δεν φτιάχνουμε ειδική μονάδα για τους άντρες, διότι εκείνοι είναι ήδη ευαισθητοποιημένοι και επισκέπτονται τον καρδιολόγο, σε αντίθεση με τις γυναίκες. Επίσης το δεύτερο στοιχείο που χαρακτηρίζει τη μονάδα είναι η ολιστική αντιμετώπιση της γυναίκας. Αφού εκείνη κάνει το τρίπλεξ καρδιάς, της παρέχονται οι κατάλληλες οδηγίες: ένα πρόγραμμα άθλησης, ένα πρόγραμμα διατροφής για να ρυθμίσει το σωματικό της βάρος, να φροντίσει τη φυσική της κατάσταση… Μέσα στη μονάδα έχουμε και ειδικούς διαιτολόγους και γυμναστές οι οποίοι ασχολούνται μαζί της.
Υπάρχει και χώρος άθλησης;
Ναι, τον αποκαλούμε «χώρο αποκατάστασης». Απευθύνεται σε γυναίκες που εμφανίζουν κάποιο πρόβλημα και χρειάζονται καθοδήγηση για το πώς να ξεκινήσουν την άσκησή τους. Επίσης απευθύνεται σε εκείνες που πρέπει να τονώσουν τους περιφερικούς μυς, χωρίς να θέσουν την υγεία τους σε κίνδυνο. Τις βάζουμε σε ειδικό πρόγραμμα για 1-6 μήνες μέχρι να ομαλοποιηθούν τα καρδιακά προβλήματα. Γίνεται μία συνεδρία με τέσσερις ανθρώπους. Έχουμε δύο ποδήλατα, δύο τάπητες, στη μέση βρίσκεται ένας γυμναστής, ενώ μέσα στο χώρο υπάρχει και καρδιολόγος που παρακολουθεί τους καρδιακούς παλμούς, τη συχνότητα, την πίεση και γενικά βλέπει πώς ανταποκρίνονται. Αυτό είναι το πρόγραμμα καρδιακής αποκατάστασης και απευθύνεται σε άτομα που έχουν κάποιο πρόβλημα, π.χ. μυοκαρδιοπάθεια της λοχείας, αρρυθμίες, καρδιακή ανεπάρκεια κ.ά.
Τα προβλήματα αυτά ξεκινούν κυρίως από τα 40 και μετά ή εμφανίζονται και νωρίτερα;
Εστιάζουμε κυρίως σε τρεις ηλικιακές ομάδες. Η πρώτη είναι τα κορίτσια που παίρνουν αντισυλληπτικά. Επειδή υπάρχει μια γονιδιακή μετάλλαξη σε ορισμένες γυναίκες, κινδυνεύουν με εμφάνιση πνευμονικής εμβολής όταν παίρνουν αντισυλληπτικά και καπνίζουν. Τι σημαίνει αυτό; Ότι φεύγει κάποιος θρόμβος, εισέρχεται στα πνευμόνια, εμποδίζει τη ροή του αίματος προς τους πνεύμονες, γεγονός που επιβαρύνει την καρδιά και οδηγεί σε καρδιακή ανεπάρκεια. Επομένως με τα αντισυλληπτικά, κι εφόσον υπάρχει το κατάλληλο υπόβαθρο, δημιουργούνται αυτές οι επιπλοκές. Σε ένα μικρότερο ποσοστό αυτό συμβαίνει και όταν η γυναίκα είναι βαριά καπνίστρια.
Τι εξετάσεις πρέπει να κάνουν οι γυναίκες προτού πάρουν αντισυλληπτικά;
Θα πρέπει να δούμε με ένα τρίπλεξ καρδιάς αν είναι όλα φυσιολογικά και μετά με ένα γονιδιακό έλεγχο να διαπιστώσουμε αν έχουν τη μετάλλαξη του γονιδίου G20210A. Οι 5 στις 100 που παίρνουν αντισυλληπτικά εμφανίζουν πνευμονική εμβολή. Αυτό μπορεί να τους συμβεί στην ηλικία των 20, αλλά και στα 40.
Μετά τις βαριά καπνίστριες και όσες λαμβάνουν αντισυλληπτικά και έχουν μετάλλαξη του γονιδίου, ποια θεωρείται ευάλωτη ομάδα ως προς τα καρδιαγγειακά;
Οι έγκυοι! Είναι θετικό που οι γυναικολόγοι συστήνουν πλέον στις γυναίκες να κάνουν καρδιολογικό έλεγχο, γιατί κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης ορισμένες έχουν ταχυκαρδία. Επίσης είναι δυνατό να παρουσιάσουν αναιμία ή οιδήματα στα κάτω άκρα. Πολλές φορές η αναιμία που δημιουργείται στις γυναίκες κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης δεν οφείλεται στο γεγονός ότι πέφτει ο σίδηρος, αλλά στο ότι αυξάνεται ο όγκος του αίματος στον οργανισμό. Ο καρδιολόγος ελέγχει αν αυτά τα συμπτώματα είναι φυσιολογικά στο πλαίσιο της εγκυμοσύνης ή παθολογικά. Μετά τον τοκετό, ένα 2-3% των γυναικών θα εμφανίσουν μυοκαρδιοπάθεια της λοχείας με τη μορφή καρδιακής ανεπάρκειας, που συνοδεύεται από αρρυθμίες, κόπωση, αδυναμία, δύσπνοια. Το αποτέλεσμα είναι ότι η ασθενής χρειάζεται φάρμακα για να αντεπεξέλθει. Ένα υψηλό ποσοστό γυναικών δεν το ξεπερνά και ζει με αυτό. Το πρόβλημα της μυοκαρδιοπάθειας απασχολεί ένα ποσοστό 3-4%. Η φαρμακευτική αγωγή βελτιώνει την κατάσταση και συνήθως μετά από 1-2 χρόνια δεν θεωρείται πλέον απαραίτητη. Όμως ακόμα και αν μια γυναίκα εμφανίσει μυοκαρδιοπάθεια της λοχείας και παρουσιάσει βελτίωση με τα φάρμακα, θα χρειαστεί παρακολούθηση στη συνέχεια.
Μιλήσατε για τρεις ευάλωτες ομάδες σε σχέση με τα καρδιαγγειακά.
Η τρίτη είναι οι γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση. Έπειτα από την ηλικία των 50 είναι απαραίτητη η αλλαγή του τρόπου ζωής, διότι το πρόβλημα είναι μεγαλύτερο. Μειώνεται η παραγωγή των οιστρογόνων και της προγεστερόνης και όσων ορμονών προστατεύουν την ποιότητα των αγγείων, με αποτέλεσμα οι γυναίκες να είναι πολύ πιο ευάλωτες στην εμφάνιση καρδιαγγειακών νοσημάτων. Σε περίπτωση που πάθουν έμφραγμα, τότε αυτό είναι πιο βαρύ από ό,τι των αντρών. Επίσης παρουσιάζουν ευκολότερα υπέρταση ή αρρυθμίες. Ποιο είναι το πρόβλημα; Μετά τη δεκαετία του '60-'70 οι γυναίκες μπήκαν στην παραγωγική διαδικασία και προσάρμοσαν τις καθημερινές τους συνήθειες στις απαιτήσεις του νέου μοντέλου ζωής και εργασίας. Άρχισαν να καταναλώνουν πρόχειρο φαγητό, να έχουν στρες, να καπνίζουν περισσότερο, πράγματα που δεν συνέβαιναν με τις παλαιότερες γενιές. Το σημερινό μοντέλο ζωής των γυναικών τούς κάνει κακό, γιατί εξαιτίας του αναπτύσσουν στεφανιαία νόσο, εμφράγματα, αρρυθμίες, υπέρταση. Το πρόβλημα είναι πως ένας άντρας 40 ετών, ο οποίος θα διαπιστώσει ότι έχει υψηλή χοληστερίνη, θα απευθυνθεί στον καρδιολόγο. Η γυναίκα δεν έχει την ίδια ανησυχία.
Υπάρχουν συμπτώματα που πρέπει να κινητοποιήσουν μια γυναίκα ώστε να επισκεφτεί αμέσως το γιατρό;
Στα καρδιαγγειακά δεν υπάρχουν πάντα πρόδρομα συμπτώματα. Γι' αυτό και συνιστάται προληπτικός έλεγχος. Πριν το έμφραγμα. δεν σημαίνει ότι θα έχεις πόνο στο στήθος.
Ποιες είναι επομένως οι κινήσεις πρόληψης;
Να κάνει μια γυναίκα εξετάσεις ανά τακτά χρονικά διαστήματα, όπως ένας άντρας. Αν αθλείται, καλό είναι να υποβάλλεται σε καρδιολογικό έλεγχο κάθε χρόνο, δηλαδή σε τρίπλεξ καρδιάς, τεστ κόπωσης, καρδιογράφημα, κλινική εξέταση. Ιδιαίτερα όμως χρειάζεται επισταμένος έλεγχος στην εγκυμοσύνη, στο διάστημα κατά το οποίο λαμβάνει αντισυλληπτικά και την περίοδο μετά την εμμηνόπαυση. Αυτή τη στιγμή υπάρχει μια οδηγία από το υπουργείο όλα τα παιδιά να ελέγχονται στις ηλικίες των 6 και 16 ετών για να διαπιστωθεί αν υπάρχει φύσημα ή και άλλες διαταραχές. Επίσης, αν μια γυναίκα αθλείται, μετά τα 16 πρέπει να κάνει επανέλεγχο κάθε 2-3 χρόνια μέχρι τα 35 και ύστερα κάθε χρόνο.
Αναφερθήκατε στο φύσημα. Είναι επικίνδυνο να γυμνάζεται κάποιος που εμφανίζει το πρόβλημα;
Αν το φύσημα οφείλεται σε πρόπτωση της μητροειδούς βαλβίδας και η ανεπάρκεια είναι μικρή, δεν υπάρχει πρόβλημα. Αν η ανεπάρκεια είναι μεγάλη, χρειάζεται παρακολούθηση, ενώ απαγορεύεται η άσκηση για αύξηση του μυϊκού όγκου, όπως το να σηκώνει κάποιος βάρη κ.ά.
Υπάρχουν ομάδες στις οποίες δεν συστήνεται η άσκηση;
Σε γυναίκες που μπορεί να έχουν αυξημένη καρδιακή συχνότητα. Ωστόσο δεν θα πρέπει να τις αποκλείσουμε εντελώς, αλλά να τους τροποποιήσουμε το πρόγραμμα άθλησης. Συνήθως στις γυναίκες η καρδιακή συχνότητα είναι πιο υψηλή απ' ό,τι στους άντρες, δηλαδή μπορεί να έχουν 110-120 παλμούς σε κατάσταση ηρεμίας, οπότε, μόλις ξεκινά η άθληση, είναι δυνατό να αναπτύσσουν 180 παλμούς. Αυτό δεν τις κουράζει μόνο, αλλά κάνει και κακό στην καρδιά. Επομένως θα πρέπει να ακολουθούν ένα ειδικό πρόγραμμα άθλησης, δηλαδή να ενταχθούν σε αυτό με ισοτονικές ασκήσεις και στη συνέχεια να μπουν σε εξειδικευμένο πρόγραμμα γυμναστικής. Η φυσιολογική καρδιακή συχνότητα για τις γυναίκες είναι 60-100 παλμοί.
Βλέπετε κάποια αύξηση στα καρδιολογικά προβλήματα στους νέους;
Υπάρχει αύξηση, δεν νομίζω όμως ότι αυτό οφείλεται μόνο στο στρες, αλλά και στη μεγαλύτερη ενασχόλησή μας μαζί τους. Παλαιότερα δεν δίναμε τόση σημασία. Ωστόσο σήμερα τα παιδιά καπνίζουν πιο νωρίς, τρέφονται με πρόχειρο φαγητό, είναι παχύσαρκα σε μεγαλύτερο ποσοστό κι έτσι παρατηρείται αύξηση των προβλημάτων.
[gallery td_select_gallery_slide="slide" ids='140535, 140536']
