Είναι παγκοσμίως γνωστή για την εισαγωγή του όρου "διατομεακότητα" (intersectionality) το 1989 προκειμένου να εξηγήσει πώς κοινωνικές ταυτότητες όπως η φυλή, το φύλο κ.ά. συνδυάζονται δημιουργώντας εμπειρίες διακρίσεων, αλλά και για τη θεμελίωση της Κριτικής Θεωρίας των Φυλών (Critical Race Theory).
"Σκοπός της δημοκρατίας ήταν να ελαχιστοποιηθεί η ικανότητα λίγων ισχυρών ανθρώπων να καθορίζουν τη ζωή μας. Αντίθετα όμως, θεωρούμε τις περιθωριοποιημένες ομάδες ως μεγαλύτερη απειλή. Μετά τη δολοφονία του George Floyd, οι διαδηλώσεις σε ολόκληρες τις Ηνωμένες Πολιτείες και σε διάφορες πόλεις σε όλο τον κόσμο που απαιτούσαν φυλετική δικαιοσύνη διήρκεσαν περίπου 18 μήνες. Τώρα όμως, οι ίδιες εταιρείες που έλεγαν "Σας βλέπουμε. Είμαστε μαζί σας. Στηρίζουμε τη φυλετική δικαιοσύνη”, έχουν καταργήσει τα προγράμματά τους για την κοινωνική δικαιοσύνη. Ορισμένες από αυτές εξαφάνισαν εντελώς τις λέξεις "διαφορετικότητα”, "ισότητα” και "συμπερίληψη”. Αυτό που συμβαίνει τώρα, η εκδίωξη έγχρωμων φοιτητών από τα πανεπιστήμια, ακόμη και η απόπειρα εξάλειψης της διαφορετικότητας στον στρατό (ένας από τους βασικούς χώρους συμπερίληψης στις ΗΠΑ από τα τέλη της δεκαετίας του 1940), έχει μετατραπεί σε μια ευκαιρία να αναιρεθεί η πρόοδος για τη φυλετική ισότητα που σημειώθηκε στο δεύτερο μισό του 20ού αιώνα και το πρώτο τέταρτο του 21ου. Βλέπω ότι υπάρχει μια γενική αμφιθυμία σχετικά με το αν πρέπει να ενστερνιστούμε τα ιδανικά μιας πολυφυλετικής δημοκρατίας και αυτό με ανησυχεί. Έχουμε γίνει μάρτυρες του πώς ο ρατσισμός μπαίνει εμπόδιο στην αλληλεγγύη μεταξύ των φύλων και των μεταναστών. Είναι σημαντικό να υπάρχει ένα διατομεακό (intersectional) πλαίσιο, σύμφωνα με το οποίο θα σκεφτόμαστε και θα συζητάμε για την πολιτική αλλαγή που βιώνουμε. Όσοι από εμάς διακινδυνεύουμε τα πάντα για μια πολυφυλετική δημοκρατία, συμφωνούμε ότι τα πλαίσια που διαθέτουμε για να ερμηνεύουμε τον κόσμο, μας επιτρέπουν να δούμε —ή να μη δούμε— τι πρέπει να αντιμετωπίσουμε. Ο αγώνας μας είναι να βρούμε ποιες δράσεις πρέπει να αναπτύξουμε ώστε να συνεργαστούμε μεταξύ μας και να καλέσουμε τους ανθρώπους σε μια συζήτηση για ό,τι τους εμπόδισε να επιλέξουν τη δημοκρατία και τους πολιτικούς που θα στηρίξουν τη ζωή αντί να προσπαθήσουν να την εξοντώσουν.
Αυτά είναι πράγματα για τα οποία αξίζει να σημάνουμε συναγερμό, να αυξήσουμε την ευαισθητοποίηση και την κατανόηση του πόσο στενά συνδεδεμένες είναι η φυλετική ισότητα και η συμπερίληψη με τη διατήρηση της δημοκρατίας. Έτσι, η πρόκληση για εμένα προσωπικά είναι να συνεχίσω να λέω αυτό που βλέπω, γνωρίζοντας ότι το χειρότερο που μπορεί να συμβεί είναι η απώλεια της επικοινωνίας, επειδή η καταστολή είναι τόσο μεγάλη, που κάποια μηνύματα και ορισμένες συζητήσεις αποσιωπούνται. Και ξέρουμε ότι αυτό έχει ξανασυμβεί στην αμερικανική κοινωνία. Το λέω συνέχεια: Αν δεν κατονομάσεις το πρόβλημα, δεν μπορείς να το λύσεις, επειδή, σύμφωνα με εκείνους που θέλουν να σιωπήσουμε, δεν υπάρχει πρόβλημα προς επίλυση. Ας σκεφτούμε μόνο πόσο βαθιά έχει εισχωρήσει αυτή η καταστολή. Τα τελευταία τρία χρόνια έχουν απαγορευτεί περισσότερα βιβλία από ποτέ στην πρόσφατη ιστορία των ΗΠΑ. Όσο για τις αιτιολογίες γι' αυτές τις απαγορεύσεις, πρόκειται για γονείς που δεν θέλουν τα παιδιά τους να μάθουν για τη Ruby Bridges, την εξάχρονη Αφροαμερικανίδα που ήταν το πρώτο παιδί που φοίτησε σε δημόσιο σχολείο για λευκούς το 1960. Εάν διαγράψεις την ιστορία του Μποϊκοτάζ των Λεωφορείων στο Μοντγκόμερι (σ.σ.: Εκστρατεία πολιτικής και κοινωνικής διαμαρτυρίας κατά του φυλετικού διαχωρισμού στις δημόσιες συγκοινωνίες του Μοντγκόμερι της Αλαμπάμα το 1956) —κάτι που θέλει να κάνει η κατασταλτική ομάδα Moms for Liberty— τότε δεν έχεις ιστορικό υπόβαθρο για να κατανοήσεις το πρόβλημα. Αυτό που με κρατάει ξύπνια τη νύχτα είναι ότι οι πολέμιοι της φυλετικής δικαιοσύνης κατάφεραν να υπονομεύσουν τη νομιμότητα του αντιρατσισμού, την εμπειρία των μαύρων και άλλων έγχρωμων ανθρώπων τόσο ολοκληρωτικά, ώστε όσοι από εμάς υποστηρίζουμε τη φυλετική δικαιοσύνη να νιώθουμε πλέον ότι δεν μπορούμε να εκφραστούμε. Το μεγαλύτερο όπλο τους είναι η αποθάρρυνσή μας και αυτό είναι το χειρότερο είδος στέρησης δικαιωμάτων που μπορεί κανείς να φανταστεί. Όταν χάνουμε το κουράγιο μας, δουλεύουμε για λογαριασμό τους. Δεν πρόκειται ποτέ να ζήσουμε σε μια κοινωνία ουδέτερη απέναντι στο χρώμα. Το ερώτημα είναι αν θα έχουμε μια κοινωνία χωρίς ρατσισμό, σεξισμό και άλλες ανισότητες ή αν θα τηρεί τις υποσχέσεις της.
Ό,τι μας παραδόθηκε από τους παλαιότερους δεν είναι δεδομένο. Όλα όσα θεωρούμε τώρα δεδομένα προήλθαν από τη μάχη για ένα μέλλον για το οποίο κάποιοι άνθρωποι ήταν πρόθυμοι να αγωνιστούν, παρόλο που ήταν απίθανο αυτό το μέλλον να το δουν ποτέ οι ίδιοι. Είμαστε οι θεματοφύλακες της θυσίας τους. Είμαστε οι δικαιούχοι του οράματός τους. Ναι, θα είναι ένας δύσκολος αγώνας, αλλά δεν έχουμε άλλη επιλογή από το να τον δώσουμε για χάρη της επόμενης γενιάς. Έχουμε πολύ περισσότερους πόρους από όσους διέθεταν οι άνθρωποι στο παρελθόν: έχουμε εργαλεία, ιδέες, πλαίσια και κατανοούμε πώς λειτουργούν τα πράγματα περισσότερο από ποτέ άλλοτε. Πρέπει να ανασυνταχθούμε και να κατανοήσουμε ότι αυτός ο αγώνας δεν είναι δικός μας, ώστε να τον εγκαταλείψουμε".
* Η Kimberlé Crenshaw είναι συν-ιδρύτρια του think tank The African American Policy Forum
Φωτογραφία: Rachel Murray/Getty Images for MAKERS/Ideal Image
