Μαρία-Έλλη Δουφεξή-Καπλάνη: "Τα κορίτσια παραμένουν ιδιαίτερα ευάλωτα στην έμφυλη βία"

Ερευνήτρια και εκπαιδεύτρια του ΚΜΟΡ, Κέντρο Κοινωνικής Δράσης και Καινοτομίας.

ΓΡΑΦΕΙ: ELLE
Μαρία-Έλλη Δουφεξή-Καπλάνη: "Τα κορίτσια παραμένουν ιδιαίτερα ευάλωτα στην έμφυλη βία"

"Τα νέα κορίτσια σε Ευρώπη και Ελλάδα παραμένουν ιδιαίτερα ευάλωτα, τόσο στην ενδοοικογενειακή όσο και στη σχολική και έμφυλη βία στις διάφορες εκφάνσεις της καθημερινότητας, συμπεριλαμβανομένης και της διαδικτυακής τους ζωής. Σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Θεμελιωδών Δικαιωμάτων (FRA, 2024), το 36,5% των Ελληνίδων έχει βιώσει σωματική βία, απειλές και/ή σεξουαλική βία τουλάχιστον μία φορά στη ζωή τους, με τον αντίστοιχο ευρωπαϊκό μέσο όρο να είναι στο 30,7%. Το ποσοστό των Ελληνίδων που εκτός από τις παραπάνω μορφές βίας έχει βιώσει και ψυχολογική βία φτάνει το 41,8%, ενώ ο ευρωπαϊκός μέσος όρος είναι στο 31,8%. Το 2024 καταγράφηκαν 22.080 περιστατικά ενδοοικογενειακής βίας από την Ελληνική Αστυνομία, παρουσιάζοντας 91% αύξηση σε σχέση με το 2023, με 18.640 γυναίκες θύματα. Από αυτές, 1.856 ήταν 18 ετών και κάτω, ενώ 1.657 ήταν 18-25 ετών. Τα κυριότερα είδη περιστατικών περιλάμβαναν ενδοοικογενειακές απειλές (14.844) και σωματική βλάβη (11.549), υπογραμμίζοντας την κλιμάκωση της σωματικής και ψυχολογικής απειλής εντός του οικογενειακού πλαισίου.

Το 2024, η Γραμμή Υποστήριξης SOS 15900 της Γενικής Γραμματείας Ισότητας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων δέχτηκε 6.488 κλήσεις, από τις οποίες οι 4.250 αφορούσαν περιστατικά βίας, ενώ οι υπόλοιπες αναζήτηση πληροφοριών. Από τις κλήσεις που αφορούσαν περιστατικά βίας, το 71% ήταν από γυναίκες ωφελούμενες και το 29% αφορούσε τρίτα πρόσωπα, όπως ένα φιλικό ή οικογενειακό πρόσωπο ή γείτονες. 7% των κλήσεων πραγματοποιήθηκαν από το παιδί της επιζήσασας. Το 5% των γυναικών ήταν έως 25 ετών και το 19% ήταν 25-39.

Η ηλικία αποτελεί έναν από τους κύριους επιβαρυντικούς παράγοντες ευαλωτότητας, ιδίως στα παιδιά και τους εφήβους, λόγω της φυσικής τους εξάρτησης από φροντιστές και φροντίστριες, συμπεριλαμβανομένων των γονέων, της ευρύτερης οικογένειας και των εκπαιδευτικών. Παράλληλα, το μεταναστευτικό και προσφυγικό υπόβαθρο εντείνει την ευαλωτότητα, καθώς η γλωσσική και πολιτισμική διαφορά δυσχεραίνει την αναζήτηση βοήθειας, την πρόσβαση σε υπηρεσίες υποστήριξης, την κατανόηση των δικαιωμάτων και την αναζήτηση βοήθειας από δημόσιες αρχές. Τέλος, οι κοινωνικές πρακτικές και οι παραδοσιακές νόρμες στην Ελλάδα μπορεί επίσης να επηρεάσουν το φαινόμενο. Η νοοτροπία "τα εν οίκω μη εν δήμω” αποτρέπει την εξωτερίκευση οικογενειακών προβλημάτων και κακοποιητικών καταστάσεων. Αυτή η σιωπή διαιωνίζει τον κύκλο βίας, εμποδίζοντας την έγκαιρη παρέμβαση και υποστήριξη.

Σαφώς το σχολείο, η οικογένεια και όλο το υποστηρικτικό πλαίσιο των νεαρών κοριτσιών διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην πρόληψη. Η ενημέρωση και η εκπαίδευση όλων των νέων παιδιών για τα στερεότυπα, την έμφυλη ανισότητα, το φαινόμενο της ενδοοικογενειακής βίας μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στη δημιουργία υγειών σχέσεων.

Σε κάθε περίπτωση, η ενημέρωση των νέων πρέπει να συνεχίζεται και στο σπίτι και να αξιοποιούνται χρήσιμα εργαλεία πληροφόρησης, όπως για παράδειγμα η εφαρμογή Bright Sky που φέρει την υπογραφή του ΚΜΟΡ. Είναι ένα δωρεάν εργαλείο για smartphones με στόχο την ενημέρωση και υποστήριξη θυμάτων ενδοοικογενειακής και έμφυλης βίας, βοηθώντας χρήστριες/ες να αναγνωρίσουν μορφές κακοποίησης (π.χ. ψυχολογική, σωματική, οικονομική, διαδικτυακή). Περιλαμβάνει ερωτηματολόγια για την αξιολόγηση κινδύνου σε σχέσεις, τηλεφωνικό κατάλογο υπηρεσιών υποστήριξης (π.χ. γραμμές βοήθειας, συμβουλευτικά κέντρα), καθοδήγηση για την αποχώρηση από μια τέτοια σχέση και κουμπί άμεσης κλήσης στην Αστυνομία σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης. Παρέχει, επίσης, τη δυνατότητα γρήγορης εξόδου από την εφαρμογή ή τον ιστότοπο, για την προστασία της χρήστριας ή του χρήστη στην περίπτωση που παρακολουθείται".