iStock
Κάθε χρόνο, άνθρωποι όλων των ηλικιών αναφέρουν μια ανεξήγητη κούραση όταν αρχίζει η άνοιξη. Η "εαρινή κόπωση", περιγράφει αυτό το συναίσθημα εξάντλησης παρότι οι μέρες γίνονται μεγαλύτερες και ο καιρός πιο φωτεινός. Σύμφωνα με δημοσκόπηση του Ινστιτούτου Emnid, σχεδόν τέσσερις στις δέκα γυναίκες και μία στις πέντε άντρες λένε ότι υποφέρουν από αυτή την κατάσταση κάθε χρόνο. Τελικά, είναι πραγματική κόπωση ή απλώς μια αίσθηση που δημιουργείται από την προσμονή της άνοιξης;
Τι δείχνουν τα δεδομένα
Σε μια μελέτη που δημοσιεύτηκε στο bioRxiv preprint και κάλυψε έναν ολόκληρο χρόνο, συμμετείχαν 418 ενήλικες από Γερμανία, Ελβετία και Αυστρία, με μέση ηλικία 32 ετών και 80% γυναίκες. Οι συμμετέχοντες συμπλήρωσαν ερωτηματολόγια για την κούραση, την υπνηλία κατά τη διάρκεια της μέρας, τα συμπτώματα αϋπνίας και την ποιότητα του ύπνου εννέα φορές μέσα στο χρόνο.
Δεδομένα δείχνουν ότι η κόπωση και η ποιότητα ύπνου δεν παρουσίασαν καμία ουσιαστική διαφορά ανάμεσα στις εποχές. Οι συμμετέχοντες που δήλωναν ότι υποφέρουν από εαρινή κόπωση ένιωθαν περίπου το ίδιο κουρασμένοι τον Μάρτιο, τον Ιούλιο, τον Οκτώβριο ή τον Ιανουάριο.
Μια μικρή εξαίρεση υπήρξε μόνο όταν βαθμολογούσαν την κούραση στις καθημερινές δραστηριότητες: όσο οι μέρες μεγάλωναν, ένιωθαν ελαφρώς λιγότερο εξαντλημένοι. Αλλά η αναμενόμενη αιχμή κόπωσης κατά τη μετάβαση στην άνοιξη δεν εμφανίστηκε πουθενά, κάτι που δείχνει ότι η έννοια της "εαρινής κόπωσης" δεν συνδέεται άμεσα με το φως της ημέρας ή τη βιολογία.
Γιατί νιώθεις κουρασμένη κάθε άνοιξη
Η εξήγηση μπορεί να είναι ψυχολογική. Σε γερμανόφωνες χώρες, η εαρινή κόπωση είναι γνωστή και κάθε χρόνο τα ΜΜΕ τη φέρνουν στην επιφάνεια. Όταν υπάρχει διαθέσιμος ορισμός για ένα δυσάρεστο αίσθημα, τείνεις να την προσέχεις και να θυμάσαι πιο έντονα τις φορές που νιώθεις κουρασμένη.
Η ψυχολόγος M.H. Bornstein είχε δείξει ήδη από το 1976 ότι η περιγραφή ενός χρώματος επηρεάζει την αντίληψη μας για αυτό. Το ίδιο ισχύει και με τις λέξεις για την κούραση: αν είναι ορατή, το μυαλό την ενισχύει. Ταυτόχρονα, ένα κοινό όνομα για την κόπωση δίνει κοινωνική ανακούφιση, δηλαδή νιώθεις ότι δεν είσαι η μόνη και ότι υπάρχει λόγος γι’ αυτό που αισθάνεσαι, ακόμα κι αν δεν υπάρχει βιολογική βάση.
Ποιες περιπτώσεις δεν καλύπτει η γενική εικόνα
Υπάρχουν εξαιρέσεις όπου η κούραση μπορεί να είναι πραγματική:
- Αλλεργίες εποχής: Το ανοσοποιητικό σύστημα μπορεί να σε κάνει να νιώθεις πιο εξαντλημένη την άνοιξη.
- Χαμηλή βιταμίνη D: Μετά τον χειμώνα, η έλλειψη της βιταμίνης D μπορεί να προκαλέσει κόπωση.
- Αλλαγή ώρας (daylight saving time): Οι μετακινήσεις των ρολογιών στα τέλη Μαρτίου μπορούν να διαταράξουν τον ύπνο για λίγες μέρες.
Σε αυτές τις περιπτώσεις η κούραση είναι πραγματική, αλλά δεν επηρεάζει το σχεδόν μισό ποσοστό του πληθυσμού που δηλώνει εαρινή κόπωση.
Τι μπορείς να κάνεις
- Δώσε έμφαση στον ύπνο και την υγιεινή διατροφή.
- Απόφυγε να ταυτίζεις κάθε μικρή αίσθηση κούρασης με την "άνοιξη".
- Απόλαυσε το φως της ημέρας και τις δραστηριότητες σε εξωτερικό χώρο, που δείχνουν να μειώνουν ελαφρώς την κόπωση.
