iStock
Ο Αμίρ ήταν μόλις 22 ετών όταν παρατήρησε κάτι παράξενο. Δεν είχε αρχίσει ακόμα να δουλεύει 9 με 5, δεν είχε παιδιά να μεγαλώσει, ούτε κάποιο δάνειο να τον βαραίνει. Ωστόσο κάθε βράδυ έπεφτε στο κρεβάτι εξουθενωμένος. Δεν ήταν αυτή η κούραση που νιώθει κανείς μετά από μια δύσκολη μέρα, αλλά μια κούραση πιο βαθιά, αυτή που σε αναγκάζει να σκέφτεσαι τι νόημα έχουν όλα αυτά που κάνεις. Ο ίδιος συνέχιζε να σκρολάρει στο κινητό του μέχρι τις 2 το πρωί, να ξυπνάει με τα μάτια βαριά και να αναρωτιέται: "Θα έπρεπε στην ηλικία μου να νιώθω έτσι;”". Η περίπτωση του Αμίρ, όπως την περιγράφει σε άρθρο του στο Medium ο συντάκτης Amirhk δεν είναι μεμονωμένη, αλλά πρόκειται για μια κατάσταση η οποία χαρακτηρίζει μια ολόκληρη γενιά, "μια γενιά σε κόπωση" (διαβάστε το σχετικό θέμα αυτού του τεύχους). Μια γενιά που, όπως αποτυπώνει με τον καλύτερο τρόπο ο τίτλος του άρθρου, νιώθει κουρασμένη πριν καν αρχίσει να ζει ("Why Gen Z feels so tired before life has even started?").
"Σε αντίθεση με τους Millennials που έπαθαν burnout μετά από χρόνια σκληρής δουλειάς και προσπάθειας ή τους εκπροσώπους της Generation Χ που ανέλαβαν σοβαρές οικογενειακές υποχρεώσεις, η εξάντληση της Gen Z έχει αρχίσει ήδη πριν από αυτά τα ορόσημα. Είναι σαν να τους έχει φορτωθεί η κούραση της ενήλικης ζωής χωρίς τη σταθερότητα που συνήθως τη συνοδεύει", αναφέρεται στο ίδιο κείμενο. Και προτού αρχίσουμε να κατηγορούμε την Gen Z για βαρεμάρα, φυγοπονία, άρνηση και βόλεμα –κάτι που, ας μην κρυφτούμε, κάνουμε συχνά– ας σκεφτούμε κάποια από τα δεδομένα της ζωής τους, τα οποία δεν θυμίζουν σε τίποτα τα δικά μας στην ηλικία τους.Είναι τα παιδιά που γεννήθηκαν, μεγάλωσαν και συνεχίζουν να ζουν σε μια 100% ψηφιακή εποχή, με το μυαλό τους να βομβαρδίζεται 24/7 με notifications, i-messages, DMs, digital content σε κάθε πιθανή και απίθανη πλατφόρμα, ενώ τα ίδια τα social media γίνονται ο καθρέφτης και η μονάδα μέτρησης της απόδοσής τους. Αποφοίτησαν από το σχολείο; Πήραν πτυχίο; Βρήκαν σύντροφο; Πήραν κιλά; Έχασαν κιλά; Αγόρασαν επώνυμη τσάντα; Κάνουν σωστά το μακιγιάζ τους; Προσελήφθησαν στην dream job τους; Απολύθηκαν; Είναι πετυχημένοι; Είναι losers; Έχουν followers; Κάθε πτυχή της ζωής τους με κάποιο τρόπο δημοσιοποιείται. Σε αντίθεση με τις μεγαλύτερες γενιές που μπορεί να ασχολούνται με τα social media, αλλά συνεχίζουν να ζουν και έξω από αυτά, γιατί έτσι είχαν μάθει, η Gen Z δεν ξέρει πώς να το κάνει. Και αυτό την αγχώνει. Μαζί με την αβεβαιότητα για το μέλλον της (επαγγελματικό και μη), τους πολέμους, την κλιματική κρίση, την κοινωνική αστάθεια, την ανεργία.Κάποτε οι 20άρηδες επαναπαύονταν με το κλισέ –και σε μεγάλο βαθμό, αλήθεια– ότι "έχουν όλη τη ζωή μπροστά τους". Το μέλλον δεν γινόταν να μην είναι φωτεινότερο από το τώρα και τα όνειρα ήταν πάντα μεγαλύτερα από την πραγματικότητα. Σήμερα "το μέλλον δεν μοιάζει ασφαλέστερο, αλλά εύθραυστο", παρατηρεί ο Amirhk. Η Gen Z αντιμετωπίζει μια διαφορετική μορφή άγχους που οι ειδικοί το ονομάζουν "προληπτικό" ή "προσδοκητικό" και οδηγεί σε μια διαφορετική μορφή burnout και κούρασης που δεν ξεκινά από το σώμα, αλλά από το μυαλό και την ψυχή.Η κούραση και η ραθυμία τους είναι η συνιστώσα της ανησυχίας για το μέλλον (στρεσάρονται με όσα θα γίνουν πριν ακόμα αυτά συμβούν), της συνεχούς σύγκρισης που τροφοδοτείται από το ψηφιακό σύμπαν στο οποίο ζουν, από το γεγονός ότι πρέπει να είναι διαρκώς σε εγρήγορση για να βρίσκονται μέσα στα πράγματα, επίκαιροι, "relevant" όπως θα λέγανε και οι ίδιοι. Και όλο αυτό φτάνει να τους εξουθενώνει και να τους παραλύει, γεγονός που αποτυπώνεται στις πιο πρόσφατες έρευνες, με το 70% των Gen Z εργαζομένων να δηλώνει ότι υποφέρει από burnout. Μόνο που η κατάσταση της συγκεκριμένης γενιάς δεν απέχει πολύ από εκείνη όλων μας, σε όποιο ηλικιακό γκρουπ και αν ανήκουμε. Προσπαθούμε αδιάκοπα, συχνά χωρίς ανάσα, να είμαστε τέλειοι, εμπρόθεσμοι και αποδοτικοί σε όλα τα tasks της δουλειάς και της ζωής, μέχρι που κάποια στιγμή καταλήγουμε να αναρωτιόμαστε, όπως και ο Αμίρ, ποιο είναι το νόημα, πού θέλουμε να φτάσουμε και πού θέλουμε να πάμε. Κι αυτή είναι μια πολύ καλή αναρώτηση για την περίοδο των διακοπών. Τότε που όπως συμβουλεύει η Dr Grace Ng, ειδικός στην υγεία του εγκεφάλου και ιδρύτρια της Brain Aid Clinics στην Αυστραλία, καλό είναι να ξεκουραστούμε ψυχικά και όχι μόνο σωματικά. Να απαγκιστρωθούμε από την ταυτότητα και από τον "ρόλο" που μας καθορίζει, είτε αυτός είναι του επαγγελματία, είτε του γονιού, είτε εκείνου που έχει μάθει να υπερ-αποδίδει σε όλα. "Η ικανότητα να βγαίνουμε εκτός ρόλου και να γινόμαστε κάτι άλλο για μια συγκεκριμένη χρονική περίοδο δεν σημαίνει ότι καλομαθαίνουμε τον εαυτό μας, αλλά ότι τον βοηθάμε να αναρρώσει", σημειώνει η ίδια.Και για να επιστρέψουμε στην Gen Z, η εξάντληση που νιώθουν μπορεί να μην είναι απαραίτητα ένα σημάδι αδυναμίας, αλλά ένα σημάδι αντίστασης σε ένα σύστημα και σε έναν τρόπο ζωής που έχει μάθει να μας διαλύει –τις περισσότερες φορές χωρίς αντίκρισμα. Ίσως να μην είναι παραίτηση, αλλά μια απόφαση για κάτι πιο υγιές, ουσιαστικό και ισορροπημένο. Αυτή η κούραση πριν-να-ζήσουν ίσως είναι η δική τους απόφαση για να ζήσουν. Και να ζήσουν καλά. Και αυτή είναι και για εμάς μια καλή αυγουστιάτικη απόφαση, μετά την αυγουστιάτικη αναρώτηση. Καλό καλοκαίρι!
Μαρία Πατούχα
