Το περιεχόμενο του λογαριασμού τους στο Instagram δεν διαφέρει πολύ από ένα "get ready with me" ή μερικές selfies μπροστά στον καθρέφτη: φίλτρα, ring light, ένα βλέμμα που παίζει με την κάμερα. Όμως κάπου ανάμεσα στα notifications, πίσω από το link in bio, υπάρχει μια άλλη εκδοχή του εαυτού τους που απευθύνεται σε ένα κοινό που πληρώνει για πρόσβαση. Είναι το προφίλ τους στo OnlyFans. Είναι αυτές οι γυναίκες που έχουν γίνει η τελευταία εμμονή της ποπ κουλτούρας με τις τηλεοπτικές σειρές να βρίσκουν ένα γόνιμο και πικάντικο έδαφος για να δημιουργήσουν σενάρια πίσω από τις αληθινές ιστορίες τους. Κάπως έτσι η Cassie του Euphoria, η Sweetpea του Industry και η Margo του Margo’s Got Money Problems έβαλαν το OnlyFans στη ζωή τους.
Διαβάστε Επίσης
Η ΚΑΙΝΟΥΡΙΑ ΕΜΜΟΝΗ ΤΗΣ ΠΟΠ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ
Το OnlyFans, η διαδικτυακή πλατφόρμα που δημιουργήθηκε το 2016 για να φέρει σε επαφή μουσικούς και influencers με το κοινό τους, γρήγορα κατακλύστηκε από adult content και άνοιξε τον δρόμο για την online σεξεργασία. Η πανδημία και η οικονομική κρίση έκανε ελκυστική την προοπτική μιας απασχόλησης που έμοιαζε να φέρνει γρήγορα και εύκολα χρήμα πίσω από τη φαινομενική ασφάλεια της οθόνης. Το μόνο που είχαν να κάνουν οι χρήστες του ήταν να δημιουργήσουν ένα προφίλ στην πλατφόρμα και να ανεβάσουν φωτογραφίες τους ή βίντεο με σεξουαλικό περιεχόμενο, να κάνουν ζωντανές βιντεοκλήσεις ή να δημιουργούν custom-made content (φωτογραφίες ή βίντεο) με τις επιθυμίες και τις φαντασιώσεις των πελατών τους, χρεώνοντας το ανάλογο αντίτιμο.
H δημοφιλία που απέκτησε η πλατφόρμα τα τελευταία χρόνια έγινε και το νέο thrill της τηλεόρασης. Σειρές όπως το εξαιρετικά πετυχημένο Euphoria, το Industry και το Margo’s Got Money Problems το εντάσσουν στην πλοκή τους. Το OnlyFans έχει γίνει τηλεοπτικό shorthand για τη γυναικεία επιθυμία, την οικονομική ανάγκη και την κοινωνική άνοδο. Το πρόβλημα είναι ότι η πραγματικότητα είναι πολύ πιο σύνθετη από το σενάριο.
Στο Euphoria (ο 3ος κύκλος προβλήθηκε τον Μάιο του 2026) η Cassie (Sydney Sweeney) μπαίνει στην digital σεξεργασία για να χρηματοδοτήσει τον πανάκριβο γάμο της. Στον 3ο κύκλο του Industry, η Sweetpea, μια νεαρή analyst σε επενδυτική τράπεζα, αντιμετωπίζει προβλήματα όταν γίνεται γνωστό στους συναδέλφους της πως στο παρελθόν είχε υπάρξει creator σε πλατφόρμα τύπου OnlyFans. Στο Margo’s Got Money Problems, η Margo (Elle Fanning) μια νέα, ανύπαντρη μητέρα που έχει εγκαταλείψει το κολλέγιο, βρίσκει στο OnlyFans έναν τρόπο για να συντηρήσει την ίδια και το μωρό της.
Κάποιες από αυτές τις σειρές, κυρίως το Euphoria, δέχτηκαν έντονη κριτική για τον τρόπο που αποτυπώνουν τις ζωές των πραγματικών OnlyFans creators αν και η κριτική αυτή περιορίστηκε σε μεμονωμένα στοιχεία της σειράς και δεν προχώρησε σε ένα πιο ουσιαστικό κοινωνικοοικονομικό σχόλιο. H σκηνή όπου ο Nate αποκαλεί την Cassie "πόρνη" ("prostitute"), η σεξουαλικοποιημένη απεικόνισή της Cassie ως "μωρό" αλλά και η επιλογή της εμφάνισης μιας ανήλικης (στο σενάριο) creator προκάλεσαν αντιδράσεις από σεξεργάτριες και κοινό απέναντι στον δημιουργό της σειράς Sam Levinson.
"Τα mainstream media περιγράφουν το OnlyFans είτε σαν έναν τρόπο για εύκολα λεφτά ή σαν ένα παράδειγμα προς αποφυγή", σχολιάζει στo elle.com η OnlyFans creator Taylor Vixxen. "Η πραγματικότητα είναι πολύ πιο περίπλοκη. Το να έχεις OnlyFans απαιτεί από εσένα πνεύμα επιχειρηματικότητας, υποκριτική ερμηνεία, γνώσεις μάρκετινγκ και συναισθηματική εργασία, όλα σε ένα", προσθέτει.
Το υψηλό κόστος ζωής και η επαγγελματική ανασφάλεια έχουν οδηγήσει πολλές γυναίκες να αναζητούν δεύτερη και τρίτη δουλειά. Μέσα στην πραγματικότητα της οικονομίας της περιστασιακής απασχόλησης και της hustle κουλτούρας (της συνεχούς προσπάθειας να τα καταφέρει κάποιος) που έχουν καλλιεργήσει οι νεοφιλελεύθερες πολιτικές, οι γυναίκες βρίσκουν στο OnlyFans μια απασχόληση που μοιάζει σαν ένας εύκολος και γρήγορος τρόπος να βγάλεις χρήματα και να κερδίσεις την οικονομική σου ανεξαρτησία.
Αν κανείς αναζητήσει το προφίλ των creators του OnlyFans βλέπει να ξεδιπλώνεται μπροστά του ένα ετερόκλητο μωσαϊκό. Celebrities, influencers, γυναίκες (και άνδρες) που εξαργυρώνουν τη συμμετοχή τους σε κάποιο ριάλιτι συνυπάρχουν στην ίδια πλατφόρμα με άνεργες γυναίκες και μητέρες που βρήκαν στο OnlyFans μια full ή part time απασχόληση.
Χαρακτηριστική είναι η μαρτυρία Ελληνίδας creator του OnlyFans σε συνέντευξή της σε vidcast. "To ότι μπήκα στο OnlyFans ήταν η καλύτερη απόφαση που έχω πάρει. Δουλεύω από τα 14 και έχω βιώσει απίστευτη εκμετάλλευση. Κατά καιρούς ήμουν σερβιτόρα, barwoman, έχω εργαστεί και στα λουλούδια σε νυχτερινό κέντρο. Στο OnlyFans αποφασίζω εγώ πώς και πόσο θα δουλέψω". Είναι πολλές οι creators που σε συνεντεύξεις τους μιλούν για το πώς αυτή η δουλειά τούς χάρισε αυτοπεποίθηση και τις έκανε να νιώσουν άνετα με το σώμα και τη σεξουαλικότητά τους.
Για κάποιες άλλες γυναίκες όμως η εμπειρία είναι διαφορετική. Είναι αυτές που εγκαταλείπουν την πλατφόρμα όταν διαπιστώνουν το υψηλό ψυχολογικό κόστος, τους κινδύνους και τις χαμηλές αμοιβές. Η συνεχής ανάγκη για νέο περιεχόμενο στην digital οικονομία οδηγούν τις δημιουργούς σε burnout, μιας και στην πραγματικότητα οι υψηλές αμοιβές ισχύουν για μια σειρά celebrities και influencers με μεγάλο αριθμό ακολούθων αλλά όχι για την συντριπτική πλειοψηφία των creators.
Σύμφωνα με στοιχεία του πρακτορείου Aroa που έχει το management σε creators του OnlyFans, μόνο το 1% των δημιουργών έχει ποσοστό 33% από τα κέρδη της πλατφόρμας, νούμερο που αποτυπώνει το χάσμα στις αμοιβές. "Έχει δημιουργηθεί η εντύπωση ότι είναι ένας τρόπος για να πλουτίσεις γρήγορα. Κανείς όμως δεν αναφέρει ότι το μέσο εισόδημα μιας μέσης creator είναι γύρω στα 108 δολάρια το μήνα", εξηγεί η Βρετανίδα OnlyFans creator Rebecca Goodwin στο BBC. "Σκέψου λοιπόν πόσοι άνθρωποι το κάνουν για να συμπληρώσουν το εισόδημά τους ή απλώς από απελπισία. Αυτοί είναι πολλοί περισσότεροι από όσους βγάζουν εκατομμύρια", συμπληρώνει.
ΑΠΟ ΤΗ ΧΕΙΡΑΦΕΤΗΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑ ΣΤΗΝ ΨΗΦΙΑΚΗ ΜΑΣΤΡΟΠΕΙΑ
Η εμφάνιση ψηφιακών πλατφορμών όπως το OnlyFans άλλαξε κατά πολύ τον ορισμό αλλά και όλο το πλαίσιο της σεξεργασίας. Πολλές δημιουργοί παράγουν και διαχειρίζονται μόνες τους το περιεχόμενό τους, καθορίζουν τις τιμές, επιλέγουν τι θα δημοσιεύσουν και διατηρούν άμεση σχέση με τους συνδρομητές τους. Αυτό όμως δεν συμβαίνει πάντα.
Σε πρόσφατο άρθρο, η διαδικτυακή έκδοση του BBC καταγράφει καταγγελίες 60 και πλέον δημιουργών του OnlyFans για εκφοβισμό, απειλές και οικονομική εκμετάλλευση από άτομα που παρουσιάζονταν σαν OnlyFans managers. Τα άτομα αυτά υπόσχονταν αύξηση των εσόδων και μεγαλύτερη προβολή των προφίλ των creators, στην πράξη, όμως, δημιούργησαν ένα κλίμα πίεσης, απειλών και οικονομικού ελέγχου.
Η πιο σοκαριστική είναι η περίπτωση μιας 29χρονης γυναίκας, η οποία δέχθηκε σοβαρές απειλές τόσο για τη ζωή της όσο και για την κόρη της αλλά και οργανωμένη επίθεση στο σπίτι της από αγνώστους, με αποτέλεσμα να τραυματιστεί. Σε κάποιες περιπτώσεις, αυτά τα δίκτυα που έχουν δημιουργηθεί παράλληλα με το OnlyFans κατάφεραν να αποκτήσουν πρόσβαση στα προφίλ των creators και να αλλάξουν κωδικούς πρόσβασης αποκλείοντάς τες από τα ίδια τους τα έσοδα, θυμίζοντας ένα καθεστώς ψηφιακής μαστροπείας.
Από τη μια, οι μαρτυρίες δημιουργών που περιγράφουν το OnlyFans σαν μια δυνατότητα οικονομικής ανεξαρτησίας και boost αυτοπεποίθησης και, από την άλλη, καταγγελίες για εκμετάλλευση ακόμη και για εμπορία ανθρώπων φέρνουν στο προσκήνιο μια παλιά συζήτηση που παραμένει επίκαιρη. "Οι σπουδές φύλου είναι διχασμένες σε σχέση με τη σεξεργασία. Υπάρχει η σχολή που υποστηρίζει ότι σε όλες τις μορφές της αποτελεί μια μορφή έμφυλης βίας και εμπορευματοποίησης του γυναικείου σώματος. Υπάρχει και η σχολή που τη θεωρεί μια μορφή εργασίας που ναι μεν εμπεριέχει εκμετάλλευση, ανισότητες και έμφυλες διακρίσεις αλλά παραμένει μια εργασία όπως όλες οι άλλες", αναφέρει η Νέλλη Καμπούρη, επίκουρη καθηγήτρια στο Τμήμα Κοινωνικής Ανθρωπολογίας και ερευνήτρια στο Εργαστήριο Σπουδών Φύλου του Παντείου Πανεπιστημίου.
"Πιστεύω ότι η σεξεργασία δεν είναι πάντοτε μια μορφή εκμετάλλευσης. Πολλές γυναίκες την επιλέγουν, όχι με την έννοια της απόλυτα ελεύθερης επιλογής αλλά ως έναν τρόπο επιβίωσης στον σύγχρονο καπιταλισμό. Σε αυτόν, πολλές άλλες μορφές εργασίας έχουν χαμηλότερες απολαβές και μεγαλύτερη εκμετάλλευση", λέει και προσθέτει: "Από έρευνες προκύπτει επίσης ότι μέσα από τη διαδικτυακή σεξεργασία, οι σεξεργάτριες μπορούν να έχουν μεγαλύτερο έλεγχο της ζωής τους. Δουλεύουν τις ώρες που θέλουν και είναι πιο ασφαλείς, τόσο απέναντι στους πελάτες τους όσο και απέναντι σε εγκληματικά δίκτυα που συνδέονται με τη σεξεργασία", αναφέρει η Νέλλη Καμπούρη. Και συνεχίζει: "To πρόβλημα είναι ο αλγοριθμικός έλεγχος. Όταν ένας λογαριασμός, για να αυξήσει τη δημοτικότητά του, πρέπει να ανεβάζει πολύ συχνά περιεχόμενο, η creator μπορεί να μην ορίζει πια το πόσο δουλεύει, για να ανταποκριθεί στα δεδομένα που θέτει ο αλγόριθμος. Γι’ αυτό πολλές συλλογικότητες ζητούν οι αλγόριθμοι να ελέγχονται και να έχουν κοινωνικό χαρακτήρα. Κάτι που οι εταιρείες αρνούνται πεισματικά".
Η συζήτηση για τις δυνατότητες ενδυνάμωσης και σεξουαλικής απελευθέρωσης στην digital σεξεργασία διχάζει κοινή γνώμη και θεωρητικούς. Η καθηγήτρια φεμινιστικής θεωρίας στο Goldsmith University του Λονδίνου υποστηρίζει πως το αφήγημα της "σεξουαλικής αυτοπεποίθησης" που προβάλλουν τα media συχνά συγκαλύπτει νέες μορφές πίεσης. Οι γυναίκες εμφανίζονται ελεύθερες να εκφραστούν, αλλά μέσα σε πολύ συγκεκριμένα και στενά πρότυπα επιθυμητότητας για το ανδρικό βλέμμα. Από την άλλη πλευρά, Ελληνίδες φοιτήτριες creators του OnlyFans που συμμετείχαν σε έρευνα της Αλεξάνδρας Παγουράκη Ερευνήτριας, απόφοιτης του τμήματος Σλαβικών, Βαλκανικών και Ανατολικών Σπουδών που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Eirini είπαν ότι το OnlyFans τις βοήθησε να πειραματιστούν σεξουαλικά και να πραγματοποιήσουν φαντασιώσεις τους στο ασφαλές περιβάλλον του προσωπικού τους χώρου.
Πόσο ασφαλές παραμένει όμως ένα περιβάλλον που τα θεμέλιά του έχουν στηθεί και θρέφονται ακόμη και σήμερα από το κυρίαρχο male gaze και πόσο ελεύθερα μπορεί να αναπτυχθεί μέσα σε αυτό η σχέση με το σώμα, τη σεξουαλικότητα, την οικονομική ανεξαρτησία, αλλά και την ιδιωτικότητα;
ΟΙΚΕΙΟΤΗΤΑ ΜΕ ΣΥΝΔΡΟΜΗ
Σύμφωνα με την κοινωνιολόγο του Barnard College του Columbia University της Νέας Υόρκης Elizabeth Bernstein, οι νεοφιλελεύθερες οικονομίες έχουν επαναπροσδιορίσει ριζικά την οικειότητα, το σώμα και τις ανθρώπινες σχέσεις. Η οικονομία των υπηρεσιών και οι ψηφιακές τεχνολογίες διαπερνούν τα πιο ιδιωτικά επίπεδα της ζωής. Η οικειότητα, από πεδίο συναισθηματικής σύνδεσης, μετατρέπεται σε υπηρεσία που μπορεί να αποκτηθεί πληρώνοντας μια συνδρομή. Στο ίδιο μήκος κύματος, η κοινωνιολόγος Eva Illouz στο βιβλίο της Cold Intimacies: The Making of the Emotional Capitalism (Ψυχρές Οικειότητες: H δημιουργία του συναισθηματικού καπιταλισμού, εκδ. Polity Press) μιλά για ένα νέο στάδιο του καπιταλισμού, τον "συναισθηματικό καπιταλισμό", όπου οι προσωπικές σχέσεις προσεγγίζονται ως ανταλλαγές αγοράς. Το σώμα γίνεται προϊόν και content, η οικειότητα γίνεται νόμισμα σε μια νεοφιλελεύθερη οικονομία όπου η προσοχή είναι χρήμα.
"Ο καπιταλισμός φυσικά και εμπορικοποιεί το σώμα. Όχι μόνο με την σεξεργασία αλλά ακόμη και μέσα από τα πρότυπα της ομορφιάς", σημειώνει η Νέλλη Καμπούρη. "Η σεξεργασία περιλαμβάνει εκμετάλλευση και μορφές βίας. Η λύση όμως αυτή τη στιγμή δεν είναι ο καταργητισμός αλλά το να εξασφαλίσουμε καλές και ασφαλείς συνθήκες εργασίας για τις εργαζόμενες. Να έχουν οι σεξεργάτριες δικαίωμα να αξιολογούν τους χρήστες της πλατφόρμας και να τους αποβάλλουν αν παρενοχλούν ή γίνονται κακοποιητικοί. Συχνά οι ίδιες οι creators πλατφορμών όπως το OnlyFans έχουν δημιουργήσει κοινότητες στις οποίες ανταλλάσσουν πληροφορίες, στηρίζουν νέα μέλη, ενημερώνονται για πιθανούς κινδύνους και προειδοποιούν η μία την άλλη για συγκεκριμένους κακοποιητικούς πελάτες. Βλέπουμε δηλαδή ότι προκύπτουν και συλλογικότητες μέσα από αυτό". Μια μορφή συνδικαλισμού, θα μπορούσε να πει κανείς.
ΟΤΑΝ Η ΕΦΗΒΕΙΑ ΣΥΝΑΝΤΑ ΤΟ ONLYFANS
Η ηλικία των creators αλλά και η έκθεση των εφήβων στο φαινόμενο OnlyFans είναι επίσης ένα εξαιρετικά ευαίσθητο θέμα. Είναι συχνό το φαινόμενο κορίτσια που ξεκίνησαν χωρίς child influencers να μεταφέρουν το following τους στο OnlyFans όταν ενηλικιωθούν. Πώς όμως πλατφόρμες όπως το OnlyFans έγιναν μια κανονικοποιημένη επαγγελματική επιλογή για τα νέα κορίτσια; Σύμφωνα με το επιστημονικό άρθρο "Making Money on OnlyFans?", αυτό οφείλεται στον τρόπο που τα social media παρουσιάζουν αυτή τη δραστηριότητα σαν μια εύκολη και άμεσα προσβάσιμη πηγή εισοδήματος. Κάτι που μπορεί να συμβάλει ώστε ορισμένοι έφηβοι να αντιληφθούν το σώμα και τη σεξουαλικότητα ως στοιχεία που μπορούν να αποκτήσουν κοινωνική ή οικονομική αξία.
"Το θέμα είναι να αναρωτηθούμε γιατί κάποιοι έφηβοι μπορεί να γοητεύονται από τέτοιου είδους πλατφόρμες", αναφέρει η Ελπίδα Κοντομάρου, ψυχολόγος, MSc στην Ψυχική Υγεία Παιδιών και Εφήβων, Γνωσιακή Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεύτρια. "Η απάντηση δεν βρίσκεται μόνο στην περιέργεια ή στην οικονομική διάσταση. Στην εφηβεία, η ανάγκη για αποδοχή, αναγνώριση και αίσθηση ότι κάποιος έχει αξία είναι έντονη. Ένα ψηφιακό περιβάλλον που συνδέει την ορατότητα, την επιβεβαίωση ή ακόμη και το οικονομικό όφελος με την εικόνα του σώματος αυξάνει την πολυπλοκότητα των προκλήσεων που αντιμετωπίζουν οι νέοι".
Συνεπώς, πώς θα έπρεπε κανείς να στέκεται απέναντι στην εκτεταμένη σεξουαλικοποίηση των social media και το OnlyFans όσον αφορά τους εφήβους; "Χρειάζεται να επενδύσουμε στην πρόληψη, στην ψηφιακή παιδεία γονιών και εφήβων και στην ενίσχυση της αυτοεκτίμησης των νέων", υποστηρίζει η Ελπίδα Κοντομάρου. "Ένας νέος που γνωρίζει την αξία του και αισθάνεται ότι μπορεί να μιλήσει ανοιχτά με τους σημαντικούς ενήλικες της ζωής του είναι πολύ πιο προστατευμένος απέναντι σε κάθε μορφή ψηφιακού κινδύνου. Οι έφηβοι χρειάζονται καθοδήγηση γύρω από την προστασία της ιδιωτικότητάς τους, το σεβασμό των προσωπικών ορίων και της συναίνεσης. Πρέπει να καταλάβουν πως ό,τι δημοσιεύεται στο διαδίκτυο μπορεί να παραμείνει εκεί για χρόνια και να χρησιμοποιηθεί με τρόπους που οι ίδιοι δεν μπορούν να προβλέψουν. Το ζητούμενο δεν είναι μόνο να προστατεύσουμε τους εφήβους από μια πλατφόρμα. Είναι να τους εφοδιάσουμε με τις δεξιότητες και την ψυχική ανθεκτικότητα που θα τους βοηθήσουν να προστατεύουν τον εαυτό τους σε κάθε ψηφιακό περιβάλλον".
Το φαινόμενο OnlyFans, ανεξάρτητα από το αν απελευθερώνει ή καταπιέζει, κυρίως αναδεικνύει μια νέα πραγματικότητα μέσα στην οποία οι γυναίκες πρέπει να πλοηγηθούν με δική τους ευθύνη. Επιπλέον, το OnlyFans δεν μπορεί να είναι μια στάση στην ιστορία της γυναικείας απελευθέρωσης, αλλά ούτε και η απόλυτη δυστοπία της ψηφιακής σεξεργασίας. Είναι κάτι πιο άβολο. Είναι η εικόνα μιας οικονομίας που έχει μάθει να τιμολογεί τα πάντα. Ακόμα και το σώμα. Ακόμα και την επιθυμία. Ακόμα και την οικειότητα.
Διαβάστε Επίσης
