beauty
"Για να επιφέρεις μια σημαντική αλλαγή, πρέπει να έχεις υπομονή, κι ας νιώθεις μερικές φορές ότι η αλλαγή αυτή είναι αόρατη". / "Το θάρρος μεγαλώνει μέσα από μικρές, συνεπείς πράξεις". / "Αν δεν κατονομάσεις το πρόβλημα, δεν μπορείς να το λύσεις, επειδή, σύμφωνα με εκείνους που θέλουν να σιωπήσουμε, δεν υπάρχει πρόβλημα προς επίλυση". / "Όπου συμβαίνει μια κρίση, οι γυναίκες είναι οι συναισθηματικοί φορείς των συνεπειών της". / "Η συλλογική δράση είναι ζωτικής σημασίας. Κανένας οργανισμός και κανένα άτομο δεν μπορεί να αλλάξει τα πράγματα μόνο του". / "Η ελπίδα δεν είναι προφητεία για το μέλλον, γιατί γεννιέται εν μέρει από την αναγνώριση ότι εμείς φτιάχνουμε το μέλλον, στο παρόν, και ότι διαμορφώνεται από αμέτρητους παράγοντες, ορατούς και αόρατους, συμπεριλαμβανομένης της δικής μας συμμετοχής". / "Το παρελθόν μάς διδάσκει ότι τα πράγματα αλλάζουν και ότι η αλλαγή πολλές φορές έρχεται από εκείνους που υποτίθεται πως είναι ανίσχυροι".Μια βεντάλια λέξεις, μια βεντάλια σκέψεις, μια βεντάλια συνειδητοποιήσεις από σπουδαίες, αγωνίστριες και μαχήτριες γυναίκες διεθνούς φήμης οι οποίες, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας (8 Μαρτίου), μίλησαν στο ELLE για την ελπίδα. Την ελπίδα που ακόμα αναζητάμε έπειτα από τόσα χρόνια διεκδικήσεων, μαχών και πόνου, την ελπίδα που χάθηκε μαζί με όσα κατακτήθηκαν και στη συνέχεια αμφισβητήθηκαν, την ελπίδα που έρχεται πάντα μετά τη στασιμότητα, την ήττα και τη ματαίωση, για να μας υπενθυμίσει, όπως αναφέρουν και οι συγκεκριμένες γυναίκες, ότι ακόμα, εν έτει 2026, χρειάζεται να έχουμε υπομονή, να διεκδικούμε κινούμενες με αργά, αλλά σταθερά βήματα, μέσα από μικρές πράξεις που μοιάζουν ασήμαντες — αλλά δεν είναι — κατονομάζοντας το κάθε πρόβλημα, δρώντας καθεμία μόνη της και όλες με την ομπρέλα προστασίας της συλλογικότητας, διαμορφώνοντας ένα γενναίο και δυνατό για τις διεκδικήσεις μας παρόν, που θα οδηγήσει σε ένα πιο φωτεινό μέλλον.
Φτάνουν όμως όλα αυτά; Κάθε χρόνο, η Ημέρα της Γυναίκας μοιάζει με απολογισμό χαμένων μαχών: οι γυναικοκτόνοι συνεχίζουν να σκοτώνουν — κανένας νόμος και κανένα μέτρο δεν μπορεί να τους σταματήσει —, η ψυχολογική και λεκτική βία κατά των γυναικών κλιμακώνεται: οδηγήστε το αυτοκίνητό σας στους δρόμους της Αθήνας ένα ηλιόλουστο πρωινό για να βιώσετε από δήθεν άντρες την πιο απλή και καθημερινή μορφή της. Αφουγκραστείτε επίσης με προσοχή φίλες σας που συμβιώνουν σε δήθεν ευτυχισμένες σχέσεις που καθημερινά τις υποτιμούν και τις κάνουν να αμφιβάλλουν για τις ικανότητες και τον ίδιο τον εαυτό τους. Από την άλλη, η μισθολογική ψαλίδα ανάμεσα στα δύο φύλα δεν λέει να κλείσει, όπως δεν παύει και η ταύτιση συγκεκριμένων θέσεων εργασίας, συνήθως υψηλόβαθμων, με άντρες επαγγελματίες. Για να μη μιλήσουμε για το πόσο πιο ευάλωτα είναι τα νέα κορίτσια, σε σχέση με τα αγόρια, στο σκοτεινό χάος του διαδικτύου, στους διαδρόμους του σχολείου, στο κακοφωτισμένο σοκάκι όπου περπατάνε για να φτάσουν στο σπίτι τους ή τις γυναίκες μετανάστριες που περνάνε διά πυρός και σιδήρου για να ακουμπήσουν στη στεριά της δικής τους ελπίδας, καταλήγοντας να πνίγονται στη γραφειοκρατία, την αμφισβήτηση, τον ρατσισμό, τον σεξισμό. Και όλα αυτά σε μια χώρα πολιτισμένη που θεωρείται ευνομούμενη και απόλυτα δημοκρατική. Σε κάποιες άλλες γωνιές του πλανήτη, ακόμα και σε κράτη του αναπτυγμένου κόσμου, τα δεδομένα για τις γυναίκες είναι πολύ χειρότερα και μας γυρνάνε δεκαετίες πίσω, αλλά αυτό δεν είναι λόγος για να νιώθουμε ότι στη χώρα μας κάτι γίνεται καλύτερα, διότι δεν γίνεται.
Και κάπου εδώ έρχεται ο θυμός. Τα τελευταία χρόνια, την Ημέρα της Γυναίκας βιώνω μια διελκυστίνδα ανάμεσα στην ελπίδα και τον θυμό, και δεν είμαι η μόνη. Θυμώνω που κάθε χρόνος που περνάει μας φέρνει δύο βήματα μπροστά και τρία πίσω. Που έχουμε στη διάθεσή μας νούμερα, έρευνες, εκθέσεις και κανείς κρατικός φορέας δεν τα παίρνει στα σοβαρά. Που όσες δράσεις και αν έχουμε αναλάβει οι γυναίκες, η καθεμία μόνη της, από το μετερίζι της ή σε πιο οργανωμένο πλαίσιο, στη χώρα μας οι συμπολίτισσές μας συνεχίζουν να δολοφονούνται, να βιάζονται, να αδικούνται, να περιθωριοποιούνται, να φτωχοποιούνται. Και αυτόν τον θυμό, αυτή την απόγνωση, αυτή τη ματαίωση που νιώθουμε καθημερινά, τι μπορούμε να τα κάνουμε;
Ξεφύλλιζα τις προάλλες το συλλεκτικό λεύκωμα ELLE 1945-2025, Un Siecle au Feminin (ELLE, 1945-2025, Ένας αιώνας Γυναίκα, εκδ. Seghers), το οποίο κυκλοφόρησε με αφορμή την επέτειο των 80 χρόνων του brand και στις σελίδες του βρήκα μια ελπιδοφόρα απάντηση. Σε αυτό έχουν κληθεί 20 σπουδαίες γυναίκες από διάφορους χώρους να γράψουν τις σκέψεις τους για όσα έχουμε περάσει, για όσα καταφέραμε, για όσα χάσαμε και για όσα επιθυμήσαμε, αλλά δεν αγγίξαμε μέσα σε αυτά τα σχεδόν 100 χρόνια. Τα λόγια της Γαλλίδας ηθοποιού και σκηνοθέτριας Andréa Bescond για τον θυμό, λοιπόν, ακούμπησαν πάνω στο δικό μου συναίσθημα. Για την ίδια, ο θυμός είναι δικαιολογημένος, "δεν είναι άσκοπος, είναι υγιής", όπως λέει χαρακτηριστικά, και προκύπτει από τη σιωπή στην οποία μας έριξε η απόγνωση, από τον τοίχο που όλα αυτά τα χρόνια υψώνεται μπροστά μας: φωνάζουμε, μας ακούνε, αλλά δεν μας καταλαβαίνουν. Και αυτόν τον θυμό που μας αρνήθηκαν — γιατί οι γυναίκες οφείλουμε, με πατριαρχικά μέτρα και σταθμά, να είμαστε υπομονετικές, ήρεμες και γλυκές — πρέπει να τον αγκαλιάσουμε και να τον χρησιμοποιήσουμε, διότι είναι το όπλο μας, είναι εύλογος, ειλικρινής, απέχει πολύ από την υστερία και την τοξικότητα μέσα στις οποίες τον βαφτίζουν όσοι θέλουν να τον καταπνίξουν. Ο θυμός μας πρέπει να συνεχίσει να υπάρχει ως κινητήρια δύναμη για τον αγώνα και την αλλαγή, ως δόρυ και ως ασπίδα μιας γενναίας πολεμίστριας. Σύμφωνα με τη σκηνοθέτρια, "ο καλός θυμός είναι αυτός που δεν ρημάζει την καθημερινότητά μας και δεν κλονίζει την ψυχική υγεία μας. Πρέπει να δώσουμε στον εαυτό μας ένα διάλειμμα από ό,τι μας πιέζει. Αυτή είναι η ανάπαυση του πολεμιστή. Ο θυμός δεν χρειάζεται να οδηγεί στη θυσία, αλλά να μας υπενθυμίζει ότι η ζωή είναι σύντομη και γι’ αυτό πρέπει να είναι και όμορφη".
Μαρία Πατούχα
