Αναστάσης Ροϊλός: "Οι ήττες δεν με τρομάζουν"

Πρόσθεσε το elle.gr ως προτεινόμενη πηγή στην Google

Νιώθετε ότι έχουμε συμφιλιωθεί με την απελπισία που κυριαρχεί γύρω μας;

Είναι εύκολο να απελπιστεί κανείς σήμερα. Από την άλλη, πάντα υπήρχαν και πάντα θα υπάρχουν πράγματα για να απελπίζεσαι, αλλά και πράγματα για να χαρείς. Το μόνο καινούργιο σήμερα σε σχέση με πιο παλιά είναι η πληθώρα των εικόνων. Αυτό μας οδηγεί στο να κρίνουμε τα πράγματα ίσως πιο επιφανειακά ή χωρίς να έχουμε όλα τα δεδομένα, με αποτέλεσμα όσα αισθανόμαστε να συγκρούονται καμιά φορά με την εικόνα που λαμβάνουμε σε σχέση με αυτό που "θα έπρεπε" να αισθανόμαστε. Από τη μία το χάος των –κατά κύριο λόγο κακών– ειδήσεων από τον κόσμο και από την άλλη οι εικόνες ψεύτικης ευτυχίας στα social media συγκρούονται μέσα μας, δημιουργώντας ασάφεια και αδυναμία διάκρισης σχετικά με το πού πρέπει να εστιάσουμε. Νομίζω όλα γίνονται καλύτερα όταν κοιτάμε περισσότερο προς τα μέσα αντί προς τα έξω. Ο καθένας μας είναι διαφορετικός, έχει άλλες ανάγκες άρα του ταιριάζουν άλλα πράγματα. Προσωπικά, με βοηθάει η δράση. Το άγχος και η δυσκολία μεγαλώνουν όσο καθυστερώ να κάνω το πρώτο βήμα. Και νομίζω ότι αυτό δεν αφορά μόνο εμένα. Συχνά φοβόμαστε την αποτυχία και τελικά δεν κάνουμε τίποτα, από ένα απλό τηλεφώνημα μέχρι μια σημαντική επαγγελματική κίνηση. Δεν λέω ότι το έχω καταφέρει απόλυτα. Είναι μια συνεχής μάχη.

Άπαξ και ξεκινήσετε κάτι, με τη δράση του τέλους τι σχέση νιώθετε ότι έχετε;

Είτε το τέλος σημαίνει ολοκλήρωση είτε διακοπή (γιατί τα πράγματα δεν καταλήγουν πάντα όπως τα φανταζόμαστε ή όπως θα θέλαμε) νιώθω πολύ συμφιλιωμένος με την ιδέα του. Κι αυτό γιατί κάθε τέλος ανοίγει έναν δρόμο προς το επόμενο βήμα, προς κάτι καινούργιο. Εκεί έρχεσαι εκ νέου αντιμέτωπος με την απόφαση για το τι θα κάνεις με τον χώρο και τον χρόνο που βρίσκεται μπροστά σου. Άρα νέα δράση. Πράγμα που, για μένα, επιβεβαιώνει ότι για να ισορροπείς πρέπει να κινείσαι. Το κενό που δημιουργείται μετά από ένα τέλος μάς οδηγεί συχνά να ανακυκλώνουμε τα προβλήματά μας, ακριβώς επειδή δεν ξεκινάμε κάτι νέο. Η παραδοχή τους, που από μόνη της είναι ένα τεράστιο βήμα, αποτελεί ήδη μια αρχή. Αυτό το διάστημα νιώθω πολύ καλύτερα με τον εαυτό μου ως ψυχοσωματική ολότητα. Παρότι κάποια πράγματα μπορεί πέρυσι να τα έκανα καλύτερα ή και το αντίστροφο (πάντα με τα δικά μου κριτήρια), αυτό που έχει αλλάξει είναι ο τρόπος με τον οποίο βλέπω τα πράγματα. Και αυτό συμβαίνει σε μεγάλο βαθμό επειδή έχω αποδεχτεί πολλά. Όχι με την έννοια της παραίτησης ή της αδράνειας, αλλά με την επίγνωση του τι μπορείς να περιμένεις από τη ζωή και από τους ανθρώπους. Πολλές φορές έχουμε στο μυαλό μας ιδέες, φιλοσοφίες και οδηγίες ζωής, όμως η πραγματική εφαρμογή τους έρχεται πολύ αργότερα. Διαβάζω τον Επίκτητο από τα δεκαοχτώ μου, συμφωνούσα, μου άρεσε σε θεωρητικό επίπεδο, αλλά χρειάστηκε να περάσουν είκοσι χρόνια και πολλές καταστάσεις για να "χωνέψω" αυτά που λέει.

Ο Ξέρξης έχει αποδεχτεί την ήττα του;

Καταρχάς θέλω να πω ότι δεν μας αφορά η επικαιροποίηση ή η συγχρονικότητα, αλλά το άχρονο του έργου. Τα κείμενα οφείλουμε να τα μεταφέρουμε σε μια περιοχή όπου μπορούν να μιλήσουν σε όλους, οποιαδήποτε στιγμή. Η συγχρονικότητα κρύβει μεγάλες παγίδες. Και δεν μιλάω για το επιφανειακό, να βάλουμε ένα tablet στη σκηνή. Μιλάω για το παράδοξο της πρόθεσης. Αν αναζητούμε σύγχρονες προσεγγίσεις για να προσελκύσουμε νέο κοινό, πρέπει να θυμόμαστε ότι αυτό το κοινό δεν είναι ομοιογενές εκ προοιμίου. Πολλές φορές, στην προσπάθειά του να μοιάσει σύγχρονο και επίκαιρο, το θέατρο καταλήγει να θυμίζει τον θείο-boomer στο οικογενειακό τραπέζι που προσπαθεί να καθίσει με τη νεολαία. Γι’ αυτό πιστεύω ότι η πιο ουσιαστική επικοινωνία με ένα τέτοιο έργο είναι η ανάγνωση της ανάγκης για αναζήτηση πραγμάτων που μένουν αναλλοίωτα στον χρόνο. Όσο για τον Ξέρξη, ναι, έχει παραδοχή της ήττας του. Αυτό που δεν έχει είναι επίγνωση της πλάνης του. Κι αυτό σημαίνει ότι δεν θα αλλάξει. Όπως λέει και η Άτοσσα, η μητέρα του, στην αρχή του έργου, ό,τι κι αν συμβεί, αν επιζήσει, θα παραμείνει βασιλιάς. Σε αυτόν συνυπάρχουν η εξουσία που θα εξακολουθήσει να είναι εξουσία και ο άνθρωπος που σφάλλει και σχεδόν σου λέει κατάματα ότι θα το ξανακάνει. Εμφανίζεται ταπεινωμένος, αλλά όχι ταπεινός.

Αυτό είναι ίσως και το πιο διαχρονικό χαρακτηριστικό της εξουσίας.

Πράγματι. Εμείς τονίζουμε το κομμάτι της ευθύνης: ότι ένας άνθρωπος οδήγησε στον θάνατο χιλιάδες και δεν θα λογοδοτήσει. Ο Ξέρξης δεν φεύγει από τη σκηνή ως μέρος του συλλογικού θρήνου, όπως γίνεται κανονικά στο κείμενο. Κάνουμε μια μετατόπιση στην ερμηνεία της δραματουργίας, ώστε ο θεατής να κάνει τις δικές του συνδέσεις. Λέω "μετατόπιση στην ερμηνεία" γιατί έχουμε αλλάξει τη νοηματοδότηση και κάποιες δράσεις, ενώ το κείμενο είναι κατά 99% ατόφιο.

Πώς διαχειρίζεστε τις προσωπικές σας ήττες;

Μέχρι ενός σημείου δεν με τρομάζουν. Η επιτυχία και η αποτυχία είναι έννοιες αλληλένδετες και πολλές φορές συνυπάρχουν μέσα στην ίδια εμπειρία. Επιπλέον, μου αρέσει να σκέφτομαι ότι κάτι που μοιάζει με ήττα για κάποιον, μπορεί να είναι νίκη για κάποιον άλλον. Οπότε αναρωτιέμαι συχνά πότε κάτι είναι πραγματικά ήττα. Βέβαια, είναι μια διαδικασία με μπρος και πίσω. Πολλές φορές νομίζεις ότι έχεις ξεπεράσει κάτι και έρχεται το σώμα σου να σου πει το αντίθετο. Το μυαλό μπορεί να το έχει επεξεργαστεί λογικά, αλλά το σώμα και το διαισθητικό μας σύστημα χρειάζονται τον δικό τους χρόνο.

Σας απασχολεί αυτή η σχέση σώματος και νου;

Ναι, γιατί συνδέεται άμεσα με τον τρόπο που αντιλαμβάνομαι τη δουλειά μου. Σώμα και μυαλό, παρότι λειτουργούν διαφορετικά, δεν είναι αυτόνομοι μηχανισμοί. Ούτε στη ζωή άρα ούτε στην υποκριτική.

Στους Πέρσες ο χορός κουβαλά το συλλογικό πένθος. Σήμερα υπάρχει συλλογικότητα ή έχει πέσει θύμα της ψευδαίσθησης της σύνδεσης που δημιουργούν τα social media;

Το μέσο μάς δίνει την ψευδαίσθηση της αμεσότητας και της εύκολης επικοινωνίας. Στην πράξη, όμως, αποδεικνύεται ότι η αληθινή επικοινωνία απουσιάζει. Ενώ μια τέτοια "δικτύωση" θα μπορούσε να οδηγεί σε κάποια συλλογικότητα, τελικά απλώς οργανώνει τη μοναξιά μας.

Και ο πόλεμος μοιάζει να έχει αποκτήσει πολλές μορφές.

Πράγματι. Την ίδια στιγμή, όμως, δεν έχουμε αφήσει πίσω ούτε τους παλιούς πολέμους, με την έννοια ότι δεν μάθαμε τίποτα από αυτούς. Η ανθρωπότητα ξεχνά πολύ εύκολα. Γύρω μας υπάρχουν οικονομικοί πόλεμοι, πόλεμοι άμεσου θανάτου, αλλά και πόλεμοι αργού, σταδιακού ή ψυχολογικού θανάτου. Οι μορφές αλλάζουν, η ουσία παραμένει ίδια.

Τι βρίσκεται στον πυρήνα των Περσών;

Ο Χορός. Ο τρόπος που βιώνει και σωματοποιεί τα γεγονότα. Είναι η ραχοκοκαλιά του έργου. Η συλλογικότητα. Μετά από μια καταστροφή όπου έχουν χαθεί τόσες ζωές, δεν μπορεί ένας μόνο άνθρωπος να μεταφέρει το μέγεθος του θρήνου και ειδικότερα κάποιος από την πλευρά της εξουσίας (με σειρά ευθύνης: Ξέρξης, Άτοσσα, Δαρείος). Ο λαός είναι αυτός που θρηνεί και ο Χορός, σε εμάς, είναι ο λαός. Μια από τις γενναίες δραματουργικές επιλογές της παράστασής μας είναι ότι ο Χορός δεν αποτελείται από γέροντες. Είναι νέοι άνθρωποι που θρηνούν για όσους χάθηκαν, για το παρόν αλλά και για το μέλλον τους.

Υπάρχει δύναμη στον θρήνο;

Είναι και αυτό ένα από τα ερωτήματα που θέλει να θέσει η παράσταση. Η μετατόπιση που κάναμε στο τέλος περικλείει το ερώτημα για τον σύγχρονο θεατή: τι κάνει ένας λαός που έχει χάσει τα πάντα; Κι επειδή δεν κάνουμε το Φουέντε Οβεχούνα (θεατρικό έργο όπου υπάρχει μια σαφής, συλλογική απάντηση στην αδικία: ο λαός ενώνεται και δρα) αλλά τραγωδία, οφείλουμε να αφήσουμε το ερώτημα ανοιχτό.

Φέτος συμμετείχατε και σε μία από τις μεγαλύτερες τηλεοπτικές επιτυχίες της σεζόν, το Μπαμπά, σ’ αγαπώ. Ήταν και η πρώτη σας κωμωδία.

Αυτό που διαπίστωσα στη συγκεκριμένη δουλειά είναι ότι ίσως δεν χρειάζεται πάντα μία καταιγιστική πλοκή. Μερικές φορές έχει μεγαλύτερο ενδιαφέρον να εμβαθύνεις στις σχέσεις των ηρώων. Ειδικά όταν έχει δέσει καλά η ομάδα. Έτσι δημιουργήθηκε αυτή η αίσθηση οικειότητας και comfort που, πιστεύω, έπαιξε σημαντικό ρόλο στην επιτυχία της σειράς. Ήταν πράγματι η πρώτη μου κωμωδία και τη χαίρομαι πολύ. Μάλιστα, μου έφτιαξε και την καθημερινότητα. Επειδή έπρεπε να μπαίνω κάθε μέρα σε μια συνθήκη που απαιτούσε ελαφράδα και χαρά, άρχισα να αναζητώ περισσότερο το χιούμορ και στη ζωή μου.

Και μετά έρχεται ο Ξέρξης και ο θρήνος.

Ναι, είναι μια ωραία αντίστιξη. Άλλωστε μιλάμε για δύο εντελώς διαφορετικές μορφές εμπλοκής. Η τηλεόραση είναι πιο κοντά στη ζωή, λόγω ρυθμού και ρεαλισμού, και με έναν τρόπο κουβαλάς μεγαλύτερο κομμάτι του εαυτού σου όπως είναι στην καθημερινότητα. Το θέατρο είναι άλλο, και ειδικά η αρχαία ελληνική τραγωδία. Είναι τελετουργία. Μπαίνεις σε μια διαδικασία όπου αποκτάς ένα άλλο σώμα. Όταν τελειώνει η παράσταση, δεν κουβαλάς τον θρήνο αλλά τη χαρά της ολοκλήρωσης. Μία μικρή κάθαρση.

Η παράσταση Πέρσες θα ανέβει στο Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου στις 3 & 4 Ιουλίου, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου.

ΦΩΤΟΓΡΑΦOΣ: KOSTAS SAPI

STYLING: ΧΡΗΣΤΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΠΟΥΛΟΣ