Από την επίσημη παρουσίαση του φετινού προγράμματος του Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου και τις δηλώσεις του νέου Καλλιτεχνικού Διευθυντή Μιχαήλ Μαρμαρινού, ήταν εμφανές ότι ο χορός φέτος καταλαμβάνει κεντρική θέση. Δεν πρόκειται μόνο για αύξηση του αριθμού των παραστάσεων, αλλά για μια συνολική διεύρυνση της παρουσίας του μέσα στη διοργάνωση: μεγαλύτερες παραγωγές, περισσότερες παράλληλες δράσεις, νέες συνεργασίες και, κυρίως, μια ξεκάθαρη πρόθεση να αναδειχθεί η δυναμική της σύγχρονης χορευτικής δημιουργίας. Η Αριστέα Χαραλαμπίδου και η Ξένια Αηδονοπούλου, που επιμελήθηκαν το πρόγραμμα, μιλούν για μια συνειδητή επιλογή. Όπως εξηγούν, η ενίσχυση του χορού δεν είναι μόνο ποσοτική αλλά και ουσιαστική. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η επιστροφή του χορού στην Επίδαυρο μετά από πολλά χρόνια με την παράσταση Αντιγόνη του Alan Lucien Øyen (7-8/8) που από μόνη της αποτελεί σημαντικό γεγονός.
Διαβάστε Επίσης
Παράλληλα, βασικός στόχος του προγραμματισμού ήταν η αντιπροσώπευση και ο πλουραλισμός. "Θέλαμε να συμπεριλάβουμε διαφορετικές φωνές και διαφορετικές χορογραφικές γλώσσες", εξηγεί η Ξένια Αηδονοπούλου. Σε μια εποχή όπου η δημόσια συζήτηση μοιάζει συχνά να εγκλωβίζεται σε έτοιμες ερμηνείες και προκαθορισμένα αφηγήματα, οι δύο επιμελήτριες βλέπουν τον χορό ως μια διαφορετική δυνατότητα επικοινωνίας. Για την κα Αηδονοπούλου, "η δύναμη της χορογραφικής γλώσσας βρίσκεται ακριβώς στην ελευθερία που αφήνει στον θεατή να ερμηνεύσει αυτό που βλέπει μέσα από τις δικές του εμπειρίες. Ο χορός δημιουργεί χώρο για συγκίνηση, αμφιβολία, προσωπικούς συνειρμούς ή ακόμη και για αποξένωση, χωρίς να επιβάλλει μια συγκεκριμένη ανάγνωση. Για αυτό είναι μια απελευθερωτική εμπειρία". Η κα Χαραλαμπίδου συμπληρώνει: "Υπάρχουν πράγματα που ο χορός μπορεί να εκφράσει με τρόπο που η γλώσσα αδυνατεί, ακριβώς επειδή εκείνος δεν βασίζεται στις λέξεις".
Στην περίπτωση των διεθνών συμμετοχών, το φεστιβάλ στρέφεται σε έργα που έχουν ήδη ταξιδέψει, έχουν παρουσιαστεί σε σημαντικές διοργανώσεις και έχουν δοκιμαστεί μπροστά σε κοινό. Στόχος είναι αφενός να προσκληθούν δημιουργοί που έχουν αφήσει το αποτύπωμά τους στη διεθνή σκηνή, αφετέρου να δοθεί στο ελληνικό κοινό η δυνατότητα να γνωρίσει σημαντικές καλλιτεχνικές φωνές που δεν έχουν παρουσιαστεί ξανά στη χώρα. Η επικαιρότητα, εξηγούν, αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της διαδικασίας. "Το φεστιβάλ βρίσκεται σε διαρκή διάλογο με τα μεγάλα ευρωπαϊκά και διεθνή φεστιβάλ και συμμετέχει σε ένα ευρύτερο δίκτυο ανταλλαγής ιδεών και καλλιτεχνικών τάσεων", τονίζει η κα Χαραλαμπίδου. Όσον αφορά το ελληνικό πρόγραμμα, η επιλογή των παραγωγών γίνεται μέσα από τις προτάσεις που καταθέτουν οι καλλιτέχνες στο ανοιχτό κάλεσμα του φεστιβάλ. "Η πρωτοτυπία της ιδέας, η καλλιτεχνική ωριμότητα, η χρονική συγκυρία και η ανάγκη εκπροσώπησης διαφορετικών γενεών, αλλά και οι διαφορετικές προσεγγίσεις, αποτελούν βασικά κριτήρια", λέει η ίδια. Πρόκειται, όπως παραδέχονται και οι δύο, για μια διαδικασία που εμπεριέχει ρίσκο, όμως αποτελεί θεμελιώδη αποστολή του φεστιβάλ. Όπως προσθέτει η κα Χαραλαμπίδου, "η ελληνική χορευτική σκηνή διανύει μια περίοδο έντονης δημιουργικότητας, όχι επειδή συγκροτεί μια ενιαία αισθητική ταυτότητα, αλλά ακριβώς επειδή αρνείται να περιοριστεί σε μία μόνο κατεύθυνση. Οι δημιουργοί κινούνται με άνεση ανάμεσα στον χορό, την performance και τα εικαστικά, πειραματίζονται με διαφορετικά μέσα και αναπτύσσουν προσωπικές γλώσσες έκφρασης. Παράλληλα, παρατηρείται ολοένα μεγαλύτερο διεθνές ενδιαφέρον για την ελληνική χορευτική παραγωγή. Όλο και περισσότεροι Έλληνες χορογράφοι αποκτούν παρουσία στο εξωτερικό, γεγονός που δημιουργεί την αίσθηση ότι η σκηνή βρίσκεται σε μια κρίσιμη και πολλά υποσχόμενη στιγμή". Ωστόσο, οι δύο επιμελήτριες επισημαίνουν ότι η ανάπτυξη αυτή δεν μπορεί να βασίζεται αποκλειστικά στις πρωτοβουλίες μεγάλων οργανισμών ή στην προσωπική προσπάθεια των καλλιτεχνών. "Χρειάζεται μια πιο συνεκτική πολιτική στήριξης, που θα ενισχύσει την εξωστρέφεια και θα δημιουργήσει σταθερές συνθήκες ανάπτυξης" επισημαίνει η κα Χαραλαμπίδου. Η κα Αηδονοπούλου, από την άλλη, προσθέτει ότι "εξίσου σημαντική είναι και η διαμόρφωση ενός κοινού που παρακολουθεί συστηματικά τον χορό. Οι γεμάτες αίθουσες δείχνουν ότι υπάρχει πλέον μια σχέση εμπιστοσύνης ανάμεσα στους θεατές και το μέσο. Ολοένα και περισσότεροι ανακαλύπτουν ότι ο χορός δεν είναι κάτι δυσπρόσιτο ή ακατανόητο, αλλά μια εμπειρία που μπορεί να είναι ταυτόχρονα απολαυστική, συγκινητική και ουσιαστική".
Το φετινό πρόγραμμα φαίνεται να αντανακλά ακριβώς αυτή τη φιλοσοφία. Από τη μία πλευρά βρίσκονται μεγάλες διεθνείς παραγωγές, όπως εκείνες της ομάδας TAO (16-17/7) από την Κίνα, η οποία έχει κατακτήσει διεθνή αναγνώριση χάρη στη σχεδόν μαθηματική ακρίβεια της χορευτικής της γλώσσας. Από την άλλη, παρουσιάζονται έργα με πιο πειραματική διάθεση, όπως το Us της Maria Hassabi. "Εκτός του ότι το φεστιβάλ έχει κάνει τη συμπαραγωγή, η νέα δουλειά της δημιουργού αναπτύσσεται μέσα από μια αργή, σχεδόν "γλυπτική” διαχείριση της κίνησης. Το σώμα γίνεται πεδίο παρατήρησης και ο χρόνος μετατρέπεται σε βασικό δραματουργικό υλικό, δημιουργώντας μια εμπειρία που αιχμαλωτίζει τον θεατή με τον ιδιαίτερα εικαστικό της χαρακτήρα" σημειώνει η κα Αηδονοπούλου και προσθέτει: "Από τη άλλη, το Shiraz του Armin Hokmi συνομιλεί με την παράδοση και την τελετουργία, με ιδιαίτερα ποιητική, αλλά ανθρώπινη και αναγνωρίσιμη γλώσσα. Θα αποτελέσει μια διαλογιστική εμπειρία που θα ολοκληρωθεί μόνο με τη συμμετοχή του θεατή". Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και το εκτενές αφιέρωμα στη Deborah Hay. "Πρόκειται για μία από τις πιο επιδραστικές μορφές του σύγχρονου χορού. Το αφιέρωμα που επιμελήθηκε η Μυρτώ Κατσίκη δεν περιορίζεται σε μια χορογραφία και παρουσία της ίδιας της καλλιτέχνιδας στη σκηνή, αλλά επεκτείνεται σε μια έκθεση, μια ειδική έκδοση και παράλληλες δράσεις, αναδεικνύοντας το εύρος της συμβολής της στην ιστορία της τέχνης" αναφέρει η κα Χαραλαμπίδου.
Από το ελληνικό πρόγραμμα στο επόμενο διάστημα ξεχωρίζει το Corridor του Φώτη Νικολάου, ο οποίος επιστρέφει στο φεστιβάλ με μια βαθιά προσωπική δουλειά. Και οι δύο επιμελήτριες τονίζουν ότι αξίζει να δώσουμε ιδιαίτερη προσοχή στις δημιουργίες της νεότερης γενιάς χορογράφων όπως στο Brightest Heroine του Πάνου Μαλακτού (22-24/7), στα Κόλλυβα της Χριστιάνας Κοσιάρη (22-24/7), αλλά και το When did silence get this loud της Ζωής Ευσταθίου (22-24/7).
Δείτε αναλυτικά το πρόγραμμα στο aefestival.gr.
