Τo Cleansed δεν ήταν απλώς μια sold out παράσταση. Συζητήθηκε, σχολιάστηκε, άφησε ένα ηχηρό αποτύπωμα την προηγούμενη σεζόν. Πώς επιστρέφετε σε αυτήν; Δεν βγήκα ποτέ επί της ουσίας. Δεν απομακρύνθηκα πολύ από το έργο. Είχα την αγωνία του πώς επιστρέφεις έχοντας πάρει μια απόσταση, αλλά και την ανυπομονησία για το πώς θα ξαναζεστάνουμε όλη τη συνθήκη θέλοντας να το προχωρήσουμε και ένα βήμα παρακάτω. Είναι ένα μείγμα ανησυχίας και ανυπομονησίας.
Διαβάστε Επίσης
Το έργο αυτό της Sarah Kane είναι σκληρό με όλους τους τρόπους, αλλά και σε σχέση με τα ακραία ερωτήματα που θέτει. Την ίδια στιγμή, όμως, δημιουργεί γενναιόδωρες γκρίζες ζώνες και γέφυρες ανάμεσα στα άκρα. Τις έχουμε ανάγκη αυτές τις ζώνες, ως μικρές περιοχές ελευθερίας; Για την αναγκαιότητα της βεβαιότητας στην εποχή μας, από τη μια αναγνωρίζω και συμπάσχω πάρα πολύ με την προσπάθεια όλων μας να νοηματοδοτήσουμε και να χαρτογραφήσουμε το αδιανόητο χάος πληροφοριών και γεγονότων της καθημερινότητας. Σαν μικροί οργανισμοί έχουμε ανάγκη να βάλουμε μικρές κουκίδες και να φτιάξουμε έναν χάρτη, με βάση τον οποίο θα αισθανόμαστε ασφαλείς. Και καλά κάνουμε, μέχρι ενός σημείου, γιατί έτσι μπορούμε να οργανώσουμε τον βίο μας.
Από την άλλη, συνέχεια αναρωτιέμαι αν αυτή η ανάγκη για έλεγχο και βεβαιότητα μας ωθεί σε κάποια άκρα: στο να παίρνουμε θέσεις είτε απέναντι στη ζωή είτε απέναντι στον τρόπο με τον οποίο δρούμε, και αν αυτό το πράγμα είναι ο μόνος δρόμος. Ή αν τελικά το ένα βήμα πίσω και η αποδοχή της αβεβαιότητας σε όλους τους άξονες της ζωής είναι ένας συνοδοιπόρος και, έχοντας αυτόν ως μόνη βεβαιότητα, μπορούμε όλοι να νιώσουμε ασφαλείς μέσα στη γκρίζα ζώνη και τη ρευστότητα.
Νομίζω πως και η Kane αυτό κάνει. Με μια δική της, προσωπική ερμηνεία, φέρνει μπροστά σου όλους αυτούς τους αδιάρρηκτους πυλώνες που έχουν να κάνουν με τη βία ως θέσφατο, με την αγάπη, με την αυταπάρνηση. Τους φέρνει όλους σαν μεγάλους, αμετακίνητους όγκους και, μέσα σε αυτό το πεδίο, δημιουργεί οντότητες που κουβαλούν ως υπάρξεις αυτή τη γκρίζα ζώνη, την αβεβαιότητα. Αποδεχόμενες την ύπαρξη της απολυτότητας, αυτές οι οντότητες, οι ήρωες του έργου, απλώς συνεχίζουν και απλώνουν το χέρι η μία προς την άλλη, σαν μια πράξη ύστατης ένωσης, αγάπης και αντίστασης.
Τι σας ανησύχησε περισσότερο στη Γκρέις, την ηρωίδα σας; Αυτό που με δυσκόλεψε περισσότερο σε αυτή είναι η βαθιά, διακαής επιθυμία της για μετάβαση. Να συναντηθεί με το σώμα του Αγαπημένου με άλφα κεφαλαίο, γιατί αυτό που αναζητά δεν είναι ένα πρόσωπο, αλλά το πώς έχει νοηματοδοτήσει η Γκρέις –και η Kane– αυτή την ανάγκη να φτάσεις σε κάτι, να βγεις έξω από τον εαυτό σου, να βρεις κάτι άλλο, μεγαλύτερο, και να ενωθείς με αυτό.
Εμένα με συγκινεί αυτό, γιατί το βλέπω να συμβαίνει καθημερινά. Ξυπνάς ένα πρωί και έχεις 24 ώρες να μεταβολίσεις, να μετασχηματίσεις και να μεταβάλεις τον εαυτό σου, έτσι ώστε στο τέλος της ημέρας, όταν πεις καληνύχτα στον κόσμο και σε εσένα, να νιώθεις ότι αυτή η μέρα είχε μια αξία και ότι υπηρέτησες με συνέπεια τη διαδρομή σου.
Ποια μετάβαση είναι η πιο σημαντική για εσάς; Η μετάβαση προς τον Εαυτό σου. Να μπορείς, με κάποιο τρόπο, να επιστρέφεις σε εκείνον πολύ συνειδητά, σε αυτά που έχεις θέσει ως προσωπικές αξίες και στη συνέχεια να τον μαλακώνεις, να τον επαναφέρεις, να τον ξανασυνδέεις με αυτό που για σένα είναι η ουσία του. Αυτό δεν είναι καθόλου εύκολο, γιατί τα εμπόδια και οι πειρασμοί προς την αντίθετη κατεύθυνση είναι χιλιάδες και έχουν πολύ μεγαλύτερη δύναμη από την προσωπική θέληση και τη διαρκή συνείδηση αυτής της ανάγκης.
Πιστεύετε ότι υπάρχει κάποια προϋπόθεση για να παραμένουμε συνειδητά συνδεδεμένοι με τον Εαυτό μας; Αυτό ξεκινά από την επίγνωση αυτής της ανάγκης. Να αφουγκράζεσαι συνεχώς ότι αυτή είναι εκεί. Και χρειάζεται και φροντίδα: να φροντίσεις και εσένα και όλους όσοι συμβάλλουν σε αυτό. Να επιλύσεις τους κόμπους σου με το παρελθόν σου, το τώρα σου, τις σχέσεις σου, να αναλογιστείς πώς στέκεσαι στο κοινωνικό σύνολο, αν αυτό που προσφέρεις συνεχίζει να σε εκπληρώνει ή αν πρέπει να το ανανεώσεις.
Να θέτεις ερωτήματα στον εαυτό σου και να αφουγκράζεσαι τις απαντήσεις και, με τόλμη –όση μπορεί ο καθένας– να αναλαμβάνεις δράση σε σχέση με τις νέες εντολές ή τις νέες απαντήσεις που δίνει. Όλα αυτά δύσκολα μου φαίνονται. Αλλά, από την άλλη, αν όχι αυτό, τότε τι; Μούδιασμα, λήθη και να περνάει ο καιρός; Ναι. Και αυτό είναι χρήσιμο πολλές φορές, δε λέω.
Ένα από τα πυρηνικά θέματα του έργου είναι η πρόθεση της εξουσίας και της κοινωνίας να "καθαίρει" τους ανθρώπους και τα σώματά τους, προκειμένου να μας κατατάξει και να μας χωρέσει. Με τη βία κυρίως. Αυτό μας ακολουθεί συνέχεια. Συγκεκριμένα, όμως, το σώμα μας είναι πάντα ένα πεδίο υποβολής, πειθαρχίας και ταυτότητας. Πάντα οι κοινωνικοπολιτικές συνθήκες ασκούν πάνω μας μια εξουσία, με βία, για να ορίσουν το ποιος, ποια, ποιο είναι το καθένα από εμάς. Και αυτό έχει τόσο πολύ αφομοιωθεί, που πολύ τυφλά το εξυπηρετούμε, είτε σε μεγαλύτερη είτε σε μικρότερη κλίμακα.
Ωστόσο, νομίζω ότι τα τελευταία χρόνια έρχεται μια συλλογική αφύπνιση για το τι είναι τι και ποιος μπορεί να ορίζει τι και για ποιον. Χρειάζεται να υπάρχουν πράγματα στα οποία όλοι να είμαστε σύμφωνοι, για να μπορούμε να λειτουργούμε και να μην τρωγόμαστε μεταξύ μας. Από εκεί και πέρα, είναι ζωτικής σημασίας ο καθένας να είναι μοναδικός και να μπορεί να ορίζει τα πράγματα που τον εκπροσωπούν και τον αντιπροσωπεύουν. Πόσο μάλλον όταν πρόκειται για το σώμα του.
Και την επιθυμία του. Ακριβώς. Εκατό τοις εκατό. Η επιθυμία είναι η μόνη φλόγα που πρέπει να είναι άσβεστη και να μην καταπιέζεται.
Οι γυναίκες καλούμαστε να είμαστε συνεχώς πιο "καθαρές"; Φυσικά. Η γυναίκα είχε, έχει και, ενδεχομένως, θα έχει για πολύ καιρό ακόμα, έναν καταπέλτη πάνω από το κεφάλι της, ένα μαστίγιο και ένα καρότο που την οδηγούν στο πώς πρέπει να είναι. Αν θα είναι μάνα, εργαζόμενη, πώς θα εκφράζεται σε σχέση με τη σεξουαλικότητά της, πώς θα ντύνεται, πόσο αποδοτική θα είναι. Και για όλους τους τομείς και όλες τις εκφάνσεις της ζωής της υπάρχει ένας κανόνας. Και αν δεν είσαι μέσα σε αυτόν τον κανόνα, υπάρχουν δεκάδες επίθετα που θα σε χαρακτηρίσουν, για να ορίσουν και πάλι ποια είναι η ταυτότητά σου. Αυτό είναι ένας τεράστιος βραχνάς.
Ωστόσο, αρχίζει αυτός ο βραχνάς να αποτινάσσεται. Επίσης, μέχρι πρότινος υπήρχε μια τύφλωση. Δεν μπορούσαμε να αναγνωρίσουμε τι υπηρετούμε και τι εξυπηρετούμε. Και όταν τελικά μια άλλη φωνή αρχίζει να ακούγεται και ένας άλλος δρόμος να ανοίγεται, τότε ξαφνικά βλέπουμε ότι ανοίγει μια μεγάλη βεντάλια πιθανοτήτων και δυνατοτήτων. Και είναι να αναρωτιέσαι: γιατί τόσο καιρό δεν θεωρούνταν αυτονόητη;
Είθε αυτό το πράγμα να μεγαλώνει και να δυναμώνει όλο και περισσότερο, γιατί η γυναίκα –χωρίς να θέλω να περιαυτολογήσω για εμάς– και κάθε θηλυκότητα έχει μια σπουδαία δύναμη. Από το γεγονός ότι μέσα στο ίδιο της το σώμα μπορεί να δημιουργήσει έναν άλλον άνθρωπο μέχρι το ότι μοιάζει να είναι συνδεδεμένη με λεπτεπίλεπτες συχνότητες της ζωής. Είναι σπουδαίες οι γυναίκες. Δεν ξέρω πώς αλλιώς να το πω. Τους πρέπει λιγότερο βάσανο.
Πέρα από τη Γκρέις θα επανασυνδεθείτε με την Έμμα του People, Places & Things, έργο για το οποίο στο παρελθόν είχατε τιμηθεί με το Βραβείο Μελίνα Μερκούρη. Αυτό που συμβαίνει με αυτό το έργο είναι καρμικό. Έχουν υπάρξει πάρα πολλές συμπτώσεις, τόσες πολλές που σχεδόν αλαφροΐσκιωτα πια τις αντιλαμβάνομαι σαν μικρούς φάρους που κάπως μου λένε προς τα πού να πάω. Νομίζω ότι πάντα, στο πίσω μέρος του μυαλού μου, υπήρχε η επιθυμία να ξανασυναντηθώ μαζί του.
Το revival της παράστασης στο Λονδίνο έδωσε την ιδέα και στους υπεύθυνους του Θεάτρου του Νέου Κόσμου να μου κάνουν την πρόταση να παίξω ξανά την Έμμα, σε σκηνοθεσία Νίκου Κουτλή, με τον οποίο έχουμε μια πολύ ωραία σχέση. Ήταν από τα πιο χωρίς σκέψη "ναι" που έχω πει, ενώ ξέρω ότι θα δεινοπαθήσω σωματικά επί σκηνής. Αλλά είναι μια δίνη στην οποία θέλω να μπω σαν τρελή. Θέλω να αναμετρηθώ με μια εμπειρία επτά-οκτώ χρόνων πριν, με το πώς έχει ωριμάσει αυτή μέσα μου και πώς το ίδιο έργο μπορεί να έχει μια εντελώς διαφορετική αίσθηση.
Τότε, μέσα στην ανεμελιά και την ορμή μου, δεν είχα καμία αίσθηση κινδύνου. Ήταν μια βουτιά στο κενό. Τότε είχα κάνει τη διαδρομή από το σύμπτωμα στο τραύμα. Τώρα η διαδρομή αυτή θα αντιστραφεί. Θα πάω από το τραύμα στο σύμπτωμα. Μπορεί να μοιάζει απειροελάχιστη η διαφορά, αλλά αυτό το αντικαθρέφτισμα, για μένα, είναι ο κόσμος αναποδογυρισμένος. Και αυτό έχει επέλθει και προσωπικά αλλά και συλλογικά. Κάπως μετακινούμαστε προς αυτή την κατεύθυνση ως κοινωνία, νιώθω.
Αυτή η διαχείριση του τραύματος μπορεί να είναι δείγμα ωριμότητας; Νομίζω πως ναι. Δεν ξέρω σε τι βαθμό, αλλά παρατηρώ, τουλάχιστον και από προσωπική εμπειρία, μια διαφορετική αντίληψη του τι σημαίνει τραύμα. Παύει να είναι τόσο σκοτεινό και γίνεται περισσότερο ένα πράγμα που σηματοδοτεί το μέλλον, παρά ένα σκάψιμο στο παρελθόν. Αυτό έχει κάτι απενοχοποιητικό και σπάει το πολύ μεγάλο ταμπού που μας απομάκρυνε από την πιθανότητα το τραύμα να είναι και ενδυναμωτικό.
Η απο-θυματοποίηση, επίσης, μπορεί να μας αποκαλύψει και τα δώρα που μπορεί να φέρει μια πληγή. Δεν μπορεί να είναι μόνο σκοτάδι. Μπορεί να γίνει το αιθέριο έλαιο της δύναμής μας.
Ποια σύνδεση μπορεί να υπάρχει ανάμεσα στις δύο ηρωίδες; Είναι δύο γυναίκες οι οποίες μάχονται με θηρία και έχουν τη δυνατότητα να μιλήσουν για πράγματα πολύ πολύ μεγάλα, που μέχρι πρότινος δεν έμπαιναν στο στόμα μιας γυναίκας. Και αυτό είναι πολύ ωραίο: το να έχεις βροντερή γυναικεία φωνή. Επίσης, και οι δύο είναι πολύ τολμηρές σε σχέση με την επιθυμία τους. Ακόμα και αν χρειάζεται να καούν, να αποσυναρμολογηθούν και να φτιάξουν εκ νέου την ύπαρξή τους, πέφτουν στη φωτιά και το κάνουν γιατί για αυτές είναι ο μόνος δρόμος για να υπάρξουν.
Τι θα τις ησύχαζε, θα τους έφερνε γλυκάδα στο μυαλό, τη ψυχή και το σώμα τους; Τέτοιες συμβολικές υπάρξεις, σαν αυτές, δεν έχω ιδέα αν θα μπορούσε κάτι να τις γλυκάνει. Ίσως ένα αίσθημα αποδοχής που θα ξεκινούσε εκ των έσω. Να αποδέχονται αυτόν τον κόσμο ως αφετηρία για να δημιουργηθεί ένας καινούργιος.
Info: Το Cleansed παίζεται στην Κεντρική Σκηνή του Ιδρύματος Μιχάλης Κακογιάννης. To People, Places & Things θα κάνει πρεμιέρα στις 20/11 στο θέατρο Κνωσός σε παραγωγή του Θεάτρου του Νέου Κόσμου.
Φωτογράφος: Έλλη Μπαλατσούρα
Styling: Βίβιαν Ρουβέλα
Μακιγιάζ-μαλλιά: Αθηνά Σκουβάκη / D Tales Creative Agency
Βοηθός φωτογράφου: Γιολάντα Τάτση
Διαβάστε Επίσης
