istock
Το χριστουγεννιάτικο δέντρο έχει ήδη αρχίσει να εμφανίζεται σε βιτρίνες και σπίτια, επαναφέροντας το μόνιμο ερώτημα που μας βασανίζει κάθε τέτοια εποχή του χρόνου: Μήπως είναι ακόμη νωρίς για να στολίσουμε; Αν και σήμερα η απόφαση εξαρτάται κυρίως από τη διάθεσή μας, παλαιότερες θρησκευτικές και λαϊκές παραδόσεις όριζαν συγκεκριμένες ημέρες για την έναρξη και το τέλος του χριστουγεννιάτικου στολισμού. Μερικές μάλιστα συνέδεαν τη λάθος ημερομηνία με κακοτυχία για το σπίτι και την οικογένεια. Πριν, λοιπόν, ανοίξουν τα κουτιά με τις μπάλες και τα φωτάκια, αξίζει να δούμε τι λένε τα διαφορετικά έθιμα, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι υπάρχει ένας υποχρεωτικός κανόνας.
Πότε πρέπει να στολίσουμε το χριστουγεννιάτικο δέντρο;
Σύμφωνα με τη δυτική χριστιανική παράδοση, η εορταστική προετοιμασία αρχίζει την πρώτη Κυριακή της Advent, δηλαδή την τέταρτη Κυριακή πριν από τα Χριστούγεννα. Για το 2026 η ημερομηνία αυτή είναι η 29η Νοεμβρίου. Στην ελληνική παράδοση, η 6η Δεκεμβρίου, ημέρα του Αγίου Νικολάου, συνδέεται επίσης με την έναρξη του γιορτινού στολισμού. Ιδιαίτερα στα νησιά και στις παραθαλάσσιες περιοχές, τότε άναβαν τα φωτάκια στο καραβάκι, το αυθεντικό ελληνικό χριστουγεννιάτικο σύμβολο, προς τιμήν του προστάτη των ναυτικών. Τα στολισμένα καράβια παρέμεναν συνήθως στη θέση τους μέχρι τα Θεοφάνια. Άλλες ευρωπαϊκές παραδόσεις προτείνουν να περιμένουμε περισσότερο. Σε ορισμένες περιοχές το δέντρο έμπαινε στο σπίτι στο χειμερινό ηλιοστάσιο, ενώ οι παλαιότερες γερμανικές συνήθειες ήθελαν τον στολισμό να ολοκληρώνεται την παραμονή των Χριστουγέννων.
Η ημερομηνία που συνδέεται με τη γρουσουζιά
Η εντονότερη δεισιδαιμονία δεν αφορά τόσο το πότε στολίζουμε, αλλά το πότε ξεστολίζουμε. Σύμφωνα με μια διαδεδομένη βρετανική παράδοση, τα χριστουγεννιάτικα στολίδια πρέπει να απομακρύνονται τη Δωδέκατη Νύχτα, δηλαδή το βράδυ της 5ης Ιανουαρίου ή το αργότερο μέχρι τα Θεοφάνια, στις 6 Ιανουαρίου. Οι δώδεκα ημέρες συμβολίζουν το διάστημα από τα Χριστούγεννα μέχρι την άφιξη των Μάγων. Τα φώτα θεωρούνταν ότι καθοδηγούσαν το ταξίδι τους, επομένως το πρόωρο ξεστόλισμα συμβόλιζε την απότομη διακοπή της πορείας τους. Η παραμονή των στολιδιών μετά τη συγκεκριμένη ημερομηνία άρχισε επίσης να συνδέεται με κακοτυχία. Παλιότερες παγανιστικές δοξασίες ήθελαν πνεύματα της φύσης να βρίσκουν καταφύγιο μέσα στα κλαδιά από έλατο, γκι, κισσό και πουρνάρι κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Μετά τις γιορτές, τα κλαδιά έπρεπε να επιστρέψουν στη φύση, ώστε τα πνεύματα να ελευθερωθούν και η γη να παραμείνει γόνιμη.
Μία δεύτερη παράδοση επιτρέπει το δέντρο μέχρι τον Φεβρουάριο
Η ιστορία, πάντως, περιπλέκει τον υποτιθέμενο κανόνα. Σύμφωνα με την English Heritage, στον Μεσαίωνα τα στολίδια μπορούσαν να παραμένουν στο σπίτι μέχρι την Υπαπαντή, στις 2 Φεβρουαρίου, σαράντα ημέρες μετά τα Χριστούγεννα. Η πεποίθηση ότι είναι κακότυχο να μένουν μετά τα Θεοφάνια θεωρείται νεότερη εκδοχή της παράδοσης. Καμία ημερομηνία, φυσικά, δεν μπορεί πραγματικά να φέρει γρουσουζιά, ιδιαίτερα αν δεν πιστεύουμε σε προλήψεις και περίεργες δοξασίες. Αν όμως θέλετε να ακολουθήσετε το πιο διαδεδομένο έθιμο, μπορείτε να στολίσετε από τις 29 Νοεμβρίου ή τις 6 Δεκεμβρίου και να αποχαιρετήσετε το δέντρο το βράδυ της 5ης Ιανουαρίου, πριν από τα Θεοφάνια. Έτσι για σιγουριά...

