iStock
Το tanmaxxing, δηλαδή η προσπάθεια να αποκτήσει κανείς όσο το δυνατόν πιο έντονο μαύρισμα, κερδίζει συνεχώς έδαφος στο TikTok. Όλο και περισσότεροι βγαίνουν για περπάτημα ή ξαπλώνουν στον ήλιο τις ώρες που η υπεριώδης ακτινοβολία βρίσκεται στο αποκορύφωμά της. Άλλοι απλώνουν στο σώμα τους λάδι καρότου, το οποίο, σύμφωνα με τους υποστηρικτές του, αξιοποιεί τη φυσική β-καροτίνη του εκχυλίσματος καρότου για να επιταχύνει το μαύρισμα. Όλες αυτές οι πρακτικές, όμως, αυξάνουν σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του δέρματος, όπως το μελάνωμα.
Ο Dr. Evan Rieder, δερματολόγος και ψυχολόγος στη Νέα Υόρκη, υποστηρίζει ότι η επιθυμία για μαύρισμα συχνά ξεπερνά τα όρια της αισθητικής. Σε πρόσφατο βίντεό του στο Instagram ανέφερε ότι το μαύρισμα μπορεί να αποτελεί μια μορφή εθισμού. Παρακάτω εξηγεί τους ψυχολογικούς λόγους πίσω από αυτή τη συμπεριφορά, ενώ αναφέρεται και σε μελέτη του 2018, η οποία υποστηρίζει ότι το μαύρισμα μπορεί να προκαλεί εθισμό με τρόπο παρόμοιο με ορισμένες εθιστικές ουσίες.
Είναι το μαύρισμα ψυχολογική ανάγκη;
Όχι για όλους, αλλά για ορισμένους ανθρώπους ναι. Η απάντηση είναι αρκετά σύνθετη. Ένας σημαντικός παράγοντας είναι η κουλτούρα στην οποία μεγαλώνει κανείς, αλλά και τα πρότυπα ομορφιάς που υιοθετεί μέσα από το οικογενειακό και κοινωνικό του περιβάλλον.
Σε πολλές δυτικές κοινωνίες, το μαυρισμένο δέρμα θεωρείται ιδιαίτερα ελκυστικό. Συχνά συνδέεται με περισσότερο ελεύθερο χρόνο, διακοπές, στιγμές χαλάρωσης δίπλα στην πισίνα ή στη θάλασσα και, γενικότερα, με έναν πιο άνετο τρόπο ζωής. Επιπλέον, όταν η επιδερμίδα είναι πιο σκούρα, το σώμα δείχνει συχνά πιο λεπτό και η μυϊκή γράμμωση γίνεται πιο έντονη.
Αντίθετα, σε άλλες χώρες το μαυρισμένο δέρμα δεν θεωρείται απαραίτητα επιθυμητό. Αυτό οφείλεται εν μέρει στη μεγαλύτερη ενημέρωση σχετικά με τις βλαβερές συνέπειες της υπεριώδους ακτινοβολίας, όπως η πρόωρη γήρανση και ο καρκίνος του δέρματος. Σε ορισμένες κοινωνίες, μάλιστα, το έντονο μαύρισμα συνδέεται με ανθρώπους που εργάζονται πολλές ώρες σε εξωτερικούς χώρους, όπως στις αγροτικές εργασίες, κάτι που μπορεί να μην θεωρείται κοινωνικά επιθυμητό.
Στο βίντεό σας αναφέρετε ότι το μαύρισμα μπορεί να προκαλεί την έκκριση μιας ορμόνης ανταμοιβής. Πώς συμβαίνει αυτό;
Το δέρμα είναι ένα μοναδικό όργανο, καθώς διαθέτει τον δικό του μηχανισμό απόκρισης στο στρες. Όταν ο οργανισμός βρίσκεται σε κατάσταση "μάχης ή φυγής", αυξάνεται η αρτηριακή πίεση, μεταβάλλεται η λειτουργία των ορμονών και επηρεάζονται πολλά διαφορετικά συστήματα του σώματος.
Το δέρμα διαθέτει έναν αντίστοιχο, δικό του μηχανισμό, ο οποίος μπορεί να επηρεαστεί τόσο από τα προϊόντα περιποίησης όσο και από τοπικές φαρμακευτικές αγωγές. Παράλληλα, υπάρχουν στοιχεία που δείχνουν ότι η υπεριώδης ακτινοβολία επιδρά στο δέρμα με τρόπους που ξεπερνούν την εξωτερική του εμφάνιση.
Όταν η υπεριώδης ακτινοβολία φτάνει στο δέρμα, ένα συγκεκριμένο μόριο διασπάται σε διάφορα συστατικά. Ένα από αυτά είναι η ορμόνη που διεγείρει τα μελανοκύτταρα και προκαλεί το μαύρισμα. Ένα άλλο είναι η β-ενδορφίνη.
Πρόκειται για την ίδια ουσία που σχετίζεται με το γνωστό "κύμα ενδορφινών". Σε ορισμένα άτομα, ιδιαίτερα σε όσους έχουν προδιάθεση για εθιστικές συμπεριφορές, η β-ενδορφίνη που παράγεται στο δέρμα μπορεί να περάσει στην κυκλοφορία του αίματος και να φτάσει στον εγκέφαλο, προκαλώντας ένα αίσθημα ανταμοιβής, παρόμοιο με εκείνο που προκαλούν ουσίες όπως η κοκαΐνη ή ακόμη και τροφές πλούσιες σε ζάχαρη, οι οποίες ενεργοποιούν την απελευθέρωση ντοπαμίνης.
Υπάρχουν άνθρωποι που συνεχίζουν να κάνουν solarium ακόμη κι όταν το δέρμα τους είναι ήδη πολύ μαυρισμένο. Η εξήγηση είναι ότι αυτή η διαδικασία τούς κάνει πραγματικά να αισθάνονται καλά.
Αν κάποιος έχει εθισμό στο μαύρισμα, τι μπορεί να κάνει για να σταματήσει;
Στην πραγματικότητα, αυτό το ερώτημα σπάνια τίθεται. Οι άνθρωποι αυτοί συνήθως δεν απευθύνονται ούτε σε δερματολόγο ούτε σε ψυχίατρο εξειδικευμένο στους εθισμούς, επειδή δεν αντιλαμβάνονται τη συμπεριφορά τους ως πρόβλημα.
Πρόκειται για ένα θέμα που εξακολουθεί να αποτελεί αντικείμενο συζήτησης στην ψυχιατρική. Αν και δεν αναγνωρίζεται ακόμη ως επίσημα διαγνώσιμη διαταραχή εθισμού, παρουσιάζει πολλά από τα χαρακτηριστικά των εθιστικών συμπεριφορών, ενώ πλέον υπάρχουν και βιολογικά δεδομένα που ενισχύουν αυτή την υπόθεση.
Η σωστή ενημέρωση σχετικά με τις επιπτώσεις της ηλιακής ακτινοβολίας στο δέρμα αποτελεί το σημαντικότερο βήμα για την πρόληψη.
Το "tanmaxxing” είναι ιδιαίτερα δημοφιλές στα social media. Βλέπετε τις επιπτώσεις του στην πράξη;
Στην προσωπική μου κλινική πρακτική δεν συναντώ συχνά τέτοιους ασθενείς. Παρακολουθώ, όμως, τι συμβαίνει στα social media και γνωρίζω τις τάσεις που αναπτύσσονται εκεί.
Όταν κάποιοι υιοθετούν μια τέτοια συμπεριφορά και τη δημοσιεύουν στο διαδίκτυο, είναι πολύ πιθανό να τους μιμηθούν και άλλοι. Πρακτικές που παλαιότερα περιορίζονταν σε ένα τοπικό σολάριουμ ή σε μια μικρή κοινότητα μπορούν πλέον να γίνουν ορατές σε εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο, γεγονός που διευκολύνει σημαντικά τη διάδοσή τους.
Ποιοι είναι οι κίνδυνοι για όσους ακολουθούν το tanmaxxing ή έχουν εμμονή με το μαύρισμα;
Παρότι ένα μαυρισμένο δέρμα μπορεί να θεωρείται αισθητικά πιο ελκυστικό, οι μακροπρόθεσμες συνέπειες για την υγεία είναι ιδιαίτερα σοβαρές.
Η παρατεταμένη έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία αυξάνει σημαντικά τόσο την πρόωρη γήρανση όσο και τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του δέρματος. Η ακτινοβολία UVA διεισδύει βαθιά στο δέρμα και καταστρέφει το κολλαγόνο, ενώ αυξάνει τον κίνδυνο ανάπτυξης μελανώματος, βασικοκυτταρικού καρκινώματος και ακανθοκυτταρικού καρκινώματος.
Πηγή: Elle.com
